Чулуунхороот - www.Choibalsan.mn

Өнөөдрийн байдлаар ой, хээрийн түймрийн дуудлага бүртгэгдээгүй байна

khulan — Tue, 28 Jul 2020 10:31:42 +0800

Он гарсаар улсын хэмжээнд 07 дугаар сарын 28-ны өдрийн байдлаар Улаанбаатар хот, Архангай, Булган, Завхан, Дорнод, Сэлэнгэ, Сүхбаатар, Хэнтий, Хөвсгөл, Төв, Ховд, Баянхонгор, Өвөрхангай, Увс зэрэг 14 аймгийн 69 суманд нийт 119 удаагийн ой, хээрийн түймэр бүртгэгдсэн байна.

Дээрх түймэрт урьдчилсан байдлаар ойн 10158 /га/, хээрийн 215.715 /га/ нийт 225.874 /га/ талбай өртөж, 2 гэр, 4 айлын өвөлжөө, 1 автомашин шатаж нийт 1.6 тэр бум төгрөгийн хохирол учирчээ. Харин өнөөдөр буюу 07 дугаар сарын 28-ны өдрийн байдлаар ой, хээрийн түймэр бүртгэгдээгүй байна.

Аялал, амралт, зугаалыг улирал эхэлж, хөдөө орон нутгийг зорих иргэдийн хөдөлгөөн нэмэгдсэнтэй холбогдуулан ногоон бүсэд зорчихдоо автомашин техникийн бүрэн бүтэн байдалд хяналт тавих, ил задгай гал түлэхгүй байх, асаасан гал, түүдэг, тамхи, шүдэнзний галыг сайтар унтраах, гал асаагуурыг хээр, хөдөө ил задгай хаяхгүй байх, насанд хүрээгүй хүүхдийг ой, хээрт чүдэнз, асаагууртай явуулахгүй байж ой, хээрийн гал түймэр гарах эрсдэлээс урьдчилан сэргийлэхийг Онцгой байдлын ерөнхий газраас анхааруулж байна.

Чулуунхороот суманд “Дайчилгааны бэлтгэл үүрэгтний бүрэлдэхүүний сургалт” явууллаа

magnai — Fri, 17 Mar 2017 15:44:07 +0800

Монгол Улсын цэргийн албаны тухай хуулийн 33 дугаар зүйл, Дайчилгааны тухай хуулийн 29.1.3 –д заагдсны дагуу Аймгийн Засаг даргын 2016 оны А\… тоот захирамжаар тус суманд 10 хоногийн "Дайчилгааны бэлтгэл үүрэгтний бүрэлдэхүүний сургалт” явууллаа.
Захирамжийн дагуу 1 дүгээр зэргийн бэлтгэл үүрэгтнийг сургалт явуулах газарт бэлэн байлгах зарлан дуудах хуудсыг хуулийн хугацаанд багийн Засаг дарга нараар хүргүүлж ажилласан. Товлосон хугацаанд зарлан дуудах хуудас авсан бэлтгэл үүрэгтнүүд бүрэн ирж сургалтандаа хамрагдаж чадсан.
Нийт 20 бэлтгэл үүрэгтэнд "Жагсаалын бэлтгэл”, "Биеийн тамирын бэлтгэл”, "Дайчилгааны бэлтгэл” гэсэн 3 төрлийн хичээл, мөн Цэргийн албаны тухай хууль, Дайчилгааны тухай хуулийн талаар дэлгэрэнгүй сургалтын зохион байгуулсан.
Сургалтанд хамрагдснаар бэлтгэл үүрэгтнүүдэд "Артеллерийн тооцоочин” мэргэжил эзэмшиж байна.
Мөн сумын Засаг даргын Тамгын газар, Эрүүл мэндийн төв, Цагдаагийн хэсгээс "Гэр бүлийн хүчирхийлэл, түүний эрхзүйн зохицуулалт”, "Гэр бүлийн хүчирхийлэгчдэд хүлээлгэх хариуцлага”, " Сүрьеэ өвчний талаар” гэсэн сэдвээр сургалтыг дээрхи 20 залуучуудад хийв.

Сумын заан Э.Таванбаатар түрүүлэв

marsbold — Fri, 03 Mar 2017 10:51:38 +0800

XVII жарны "Алтан унжлагат" хэмээх улаагчин тахиа жилийн "САР ШИНЭ”-ийн баярт зориулсан хүчит бөхийн барилдаан 2017.03.02-ны өдөр Галуут багийн дарга, Цагаанчулуут багийн дарга, Сумын бөхийн комисс хамтран амжилттай зохион байгууллаа. Уг барилдаанд сумын шигшээ 16 бөх тойргоор барилдаж сумын заан Э.Таванбаатар түрүүлж, Залуу бөх Гандөрөө үзүүрлэн, Сумын начин Б.Ганзориг, залуу бөх Ч.Гэрэлт-Од нар шөвгөрлөө

"Улсын аварга малчин" Дамдины Энхцогт

marsbold — Fri, 24 Feb 2017 16:05:24 +0800

Чулуунхороот сумын Цагаанчулуут багаас Сар шинийн босгон дээр "Улсын аварга малчин" цол хүртсэн Дамдины Энхцогтын шагналыг УИХ-ын гишүүн, ЗГ-ын гишүүн, ХНХ-ын сайд Н.Номтойбаяр, Дорнод аймгийн засаг даргын орлогч Ганбат нар аваргын хотонд ирж гардууллаа.

30 шахам жилийн өмнө хүртэж байсан "МУ-ын хошой аварга малчин" Цагааны Доржготовын амжилтын буухиаг ийнхүү Дамдины Энхцогт үргэлжлүүлж байна

Чулуунхороот сумын сонгогчдын 80 гаруй хувь нь Н.Алтанхуягийн төлөө саналаа өгчээ

marsbold — Mon, 30 Jan 2017 15:48:26 +0800

Өчигдөр болсон Ардчилсан намын даргыг сонгох сонгуульд Дорнод аймагт Норовын Алтанхуяг илт илүүрхлээ. Тэрээр нийт сонгогчдын 34 хувийн саналыг авч, С.Эрдэнэ удаалж, Б.Эрдэнэбат хамгийн бага буюу 4 хувийн санал авчээ.

Ардчилсан намын удирдлагаа сонгох сонгуульд намын гишүүд маш идэвхтэй оролцож, намдаа итгэх итгэл алдраагүй байгааг аймгийн сонгуулийн салбар хорооныхон онцолж байсан. Хориод хоног үргэлжилсэн намын гишүүдийн шинэчилсэн бүртгэлээр Дорнод аймагт 4000 хүн бүртгүүлж, тэдний 68 хувь буюу 2707 гишүүн сонгуульд санал өгөх эрхтэй оролцсон байна.

Сумд урьд урьдынхаас идэвхтэй оролцож, аймгийн төв буюу Хэрлэн сум дангаараа ирцийн 63 хувийг бүрдүүлжээ.

Энд сонирхуулахад Чулуунхороот сумын сонгогчид нэр дэвшигч Н.Алтанхуягийн төлөө 80 гаруй хувийн саналыг өгсөн байна. Энэ сум Орон нутгийн сонгуулиар Ардчилсан нам ялалт байгуулсан 3 сумын нэг нь юм.

Б.Туяа

Чулуунхороот суманд “Түмэн сүрэгтэн” төсөл хэрэгжиж байна

marsbold — Fri, 20 Jan 2017 15:09:13 +0800

Чулуунхороот сумын Эрүүл мэндийн төвийн "Энэрэл” хамтын сангаас эмч, ажилчдын нийгмийн асуудлыг шийдвэрлэх, амжиргааг дэмжихэд зориулж өөрсдийн нөөц бололцоонд тулгуурласан "Түмэн сүрэгтэн” төслийг 2015-2017 онд хэрэгжүүлэхээр ажиллаж байна.
Уг төслийн зорилго нь эмнэлгийн эмч, ажилчдыг малжуулж, цалингаас гадуур орлоготой болгоход оршино.
Хэрэгжүүлж буй үйл ажиллагаа:
Эмнэлгийн эмч ажилчид өөрсдийн санал, санаачлагаар цалингаасаа хамтын сандаа хуримтлал үүсгэж, 3 жилийн хугацаанд 22 ажилтаныг тус бүр 40 толгой хониор малжуулж, өөрсдийн амжиргааг дээшлүүлнэ. Одоогийн байдлаар нийт 13 ажилтан уг төсөлд хамрагдаад байгаа бөгөөд нийт 13.000.000 төгрөгийн 520 толгой малыг эргэн төлөлтгүйгээр хүлээн авсан.
Төслийн хүрэх үр дүн:
Эрүүл мэндийн төвийн 22 ажилтан нийт 1000 орчим толгой малаар малжих бөгөөд тэдний ар гэрийнхэн 95 хүн ашиг хүртэж, амьжиргаа дээшилнэ. Мөн хамтын сангийн хөрөнгө болж 40 толгой хонь үлдэж, өсөж, үржин цаашид эмнэлгийн эмч, ажилчдын нийгмийн асуудлыг шийдвэрлэхэд зориулагдана.

Чулуунхороот сум "СЭТГЭЛИЙН АЯН" өрнүүлжээ

marsbold — Fri, 20 Jan 2017 14:53:09 +0800

Чулуунхороот сумын Цагаанчулуут багийн малчид Дашбалбар сумын Номинт багийн малчдад туслах "Сэтгэлийн аян”-г санаачлан зохион байгуулж тусламжийн цуваа сумын төвөөс хөдөллөө. Идэр есийн жавар хургасан өдрөөр малчид малчиддаа туслах аянд 10 машин өвс, 20 шуудай гурил, 40 хос бээлий цугларсан байна.

БАГУУДЫН ИРГЭД НИЙТИЙН ХУРАЛ БОЛЛОО

marsbold — Thu, 19 Jan 2017 16:59:28 +0800

Энэ сарын 11-13-ний өдрүүдэд багуудын иргэд нийтийн хурал хуралдаж ирэх 4 жилд багаа удирдах Иргэд нийтийн хурлын дарга, тэргүүлэгчид болон багийн Засаг даргын сонгууль зохион байгууллаа.

   Иргэд Нийтийн хурлын даргаар:

Дэлгэр баг           Батхүрэлийн Марс-Эрдэнэ
Галуут баг           Наранцэцэгийн Батчимэг
Цагаанчулуут баг       Лхасүрэнгийн Цэцгээ

   Иргэд Нийтийн хурлын Тэргүүлэгчдээр:

Дэлгэр баг           Санжмятавын Тунгалаг
Махбараагийн Нарангэрэл
Баяржаргалын Одбаяр
Хандын Дугар

Галуут баг           Баатарын Оюунбилэг
Сүхбаатарын Мөнхтулга

Цагаанчулуут баг       Оргодолын Содгэрэл
Цэнгэлийн Золзаяа

   Багийн Засаг даргаар:
Дэлгэр баг           Динагийн Болат
Галуут баг           Энхцэцэгийн Энхбаяр
Цагаанчулуут баг       Нэхийтийн Гантөмөр

нар олонхийн санал авч багийн иргэдийнхээ итгэлийг хүлээв.

Багийн Засаг дарга нарыг томилуулахаар багийн Иргэд Нийтийн хурлууд тогтоол гарган сумын Засаг даргад уламжлаад байна.

СУМЫН ИРГЭДИЙН ТӨЛӨӨЛӨГЧДИЙН
ХУРЛЫН АЖЛЫН АЛБА

ЧУЛУУНХОРООТ СУМЫН ХӨХ НУУРЫН ЭРЭГТ ЗОХИОН БАЙГУУЛАГДСАН НЭГ ӨДРИЙН СУДАЛГААНЫ АЖИЛ

marsbold — Fri, 07 Oct 2016 13:04:24 +0800

Дорнод аймгийн Чулуунхороот сумын Хөх нуур гэдэг газар Улаанбаатар хотын Монголын Эмнэлгийн Газар зүйн холбооны тэргүүн доктор, профессор Д.Дорж, Энэрэл ангаах ухааны коллежийн багш Нармандах нартай хамтран тус сумын Эрүүл мэндийн төвийн эмч ажилчид нийлсэн 5 хүний бүрэлдэхүүнтэй судалгааны баг нутгийн 25 иргэнийг судалгаанд хамруулав. Тус судалгааны ач холбогдол нь Монгол орны хамгийн өндөрлөг газар болон хамгийн нам дор газарт агаарын даралтаас хамаарч хүний даралт байгаль орчноос шалтгаалан хэрхэн өөрчлөгдөж байгааг ажиглан судалж, судалгааны үр дүнд хүний даралтыг байгаль орчинтой холбон эмчилж болно гэдгийг харуулхыг зорилоо. Судалгаанаас үзэхэд даралт өндөртэй 73 настай эрэгтэй хүн Монгол орны Алтайн нурууны далайн түвшнөөс дээш 2583 метр орчим өндөр газарт артерийн даралт 220/140 байсан бол Дорнод Монголын тал дахь "Хөх нуур” далайн түвшнөөс дээш 560 метр өндөр газар тус хүний даралт 180/100 болж өөрчлөгдөж байв /тухайн хүн судалгаанд оролцохдоо даралтын ямар нэг эм хэрэглээгүй болно/.

  Чулуунхороот Эрүүл Мэндийн Төв

Чулуунхороот сумын Эрүүл мэндийн төв

marsbold — Fri, 16 Sep 2016 15:36:35 +0800

Чулуунхороот сумын Эрүүл мэндийн төв нь Албан байгууллага, ЕБС-ийн сурагчид, СӨБ-ийн хүүхдүүдийг урьдчилан сэргийлэх үзлэгт хамрууллаа. Үүнд: ЕБС-ийн нийт 23 багш ажилчид, ЗДТГ-ийн нийт 12 багш ажилчдыг артерийн даралт, чихрийн шижин, хөх умайн хүзүүний өмөнгийн илрүүлэг үзлэг, ЕБС-ийн 9-12 ангийн нийт 63 сурагчийг Эрүүл мэндийн урьдчилан сэргийлэх үзлэг, 15-17 насны 46 сурагчийг эрүүл цус аяны үзлэгт, СӨБ-ийн 2-5 настай 4 бүлгийн 109 хүүхдийг Эрүүл мэндийн урьдчилан сэргийлэх үзлэгт хамруулж 0-24 сартай хүүхдүүдэд Д аминдэм уулгав. Мөн ЕБС-ийн дотуур байрны 38 хүүхдийг Эрүүл мэндийн урьдчилан сэргийлэх үзлэгт хамрууллаа.

Галуут нуурын тухай

magnai — Mon, 22 Aug 2016 12:32:58 +0800

Энэхүү нуур нь Чулуунхороот сумын нутагт, Улз голын умард эрэг дээр д.т.д 620 м-т оршино. Эрдэст нуур бөгөөд 6,5 км талбайтай, 5,8 км урт, 2,9 км өргөн, эргийн шугамын урт 19 км. Зонхилох гүн нь 2 м.

Идэш тэжээл, хоргодох байр элбэг учир нүүдлийн шувууд ихээр хуран цуглардаг. Хур бороо, гүний усаар тэжээгдэнэ.

Галуут нуур нь ДЦГ-ын орчны бүсэд хамрагддаг бөгөөд Монгол орон төдийгүй дэлхий дахинаа ховордож буй хар, цагаан цэн тогорууны гол байршил, өндөглөн зусдаг нутаг юм. Мөн эргийн болон усны олон төрлийн шувууны амьдрах таатай орчин болдог байна.

dornod.net

Чулуунхороот сумын Эрүүл мэндийн төв "Адуучин" тэмцээн зохион байгууллаа

marsbold — Fri, 19 Aug 2016 16:25:20 +0800

Дорнод аймгийн Чулуунхороот сумын Эрүүл мэндийн төв нь "Нийгмийн эрүүл мэнд-Нийтийн биеийн тамир" жилийн ажлын хүрээнд 2016 оны 08 дугаар сарын 15-ны өдөр Цагаанчулуут багийн Тээлийн нуурт "Адуучин" тэмцээн зохион байгууллаа. Тус тэмцээнд Дэлгэр баг, Галуут баг, Цагаанчулуут баг, Дашбалбар сумын нийт 14 залуучууд оролцож, 4 төрөлд өрсөлдсөнөөс тэргүүн байранд Цагаанчулуут багийн адуучин Э.Таванбаатар, хоёрдугаар байранд Дэлгэр багийн адуучин Д.Булганхүү, гуравдугаар байранд Цагаанчулуут багийн адуучин Д.Иринхүү, тусгай байранд Дашбалбар сумын адуучин Д.Очир-эрдэнэ тус тус шалгарч өргөмжлөл, медаль, мөнгөн шагналаар шагнагдав. Тэмцээний шүүгчээр ЭМТ-ийн нярав С.Батболд, Дэлгэр багийн засаг дарга Д.Болат, Цагаанчулуут багийн малчин Ж.Отгон нар ажиллав.

Чулуунхороот сумын 60 жилийн ой тохиож байна

marsbold — Fri, 15 Jul 2016 11:42:43 +0800

Эдгээр өдрүүдэд Дорнод аймгийн Чулуунхороот сум байгуулагдсаны 60 жилийн ой тохиож байна.

Манж дайчин улсын зах таван харуулыг Монголчууд сахин байхын цагт Монгол, Орос, Манж гүрний чөлөөт худалдааны боомт маягаар тус сумын үндэс суурь тавигдсан түүхтэй. Богд хаант Монгол улсын үед Баргын Манлайбаатар вангийн отог хошуунд Богд эзэн хаанаас зарлигаар эзэмшүүлж 1925 онд хувьсгалт Монгол улсын Амгалан хан уулын хошуу нутаг, хожим нь зүүн дөрвөн аймгийн мал тууварлан тушаах боомт газар, Монгол улсын зүүн хойд хилийн албан ёсны хаалга дамжлага бааз байж байгаад Дорнод аймгийн Чулуунхороот сумын "Эрээнцав” сангийн аж ахуйн эзэмшил газар болсон.

Чулуунхороот сум нь анх Дашбалбар сумын нутаг Чулуунхороот гэдэг газар БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн тогтоолоор мал үржүүлэх ажил эрхэлсэнЧулуунхороот сангийн аж ахуй гэдэг нэртэйгээр 1956 онд байгуулагдаж атар газар эзэмшин үр тарианы чиглэлээр ажиллаж 1962 онд одоогийн Эрээнцав гэдэг газарт шилжин ирсэн.

Тус сумынхан ойдоо зориулан олон бүтээлч ажил хийж байгаа бөгөөд сумын төвөө тохижуулан бүтээлч ажил, их цэвэрлэгээ хийхийн зэргэцээ шинэ наадмын талбайтай болжээ.

dornod.net

Монголоо мэдрэхийн үлгэр

marsbold — Tue, 28 Jun 2016 14:09:39 +0800

Эрдэмтэн, зохиолч Лувсандамбын Дашнямын "Байх байх үгүйн дунд” номоос доорх хөргийг уншигч танаа толилуулъя!

Нэг орой "Монгол мэдлэг” дээрээ нухалдгаараа нухалдаад л сууж байсан Нямсүрэн, Дарь Сүхбаатар хоёр ороод ирлээ. Надтай амар мэндээ мэдэлцэнгүүт л Нямсүрэн

-Үзэг байна уу хэмээн яаран асуулаа. Би юм засаж суусан үзгээ өгтөл цүнхнээсээ нэг ном гаргаж ирээд л учир зүггүй засаад суучихлаа. Арай ч удах шиг болохоор нь Сүхбаатар

-Хөөе, чи хүнд ном бэлэглэх гэж байгаа бол өгөөч. Номон дээрээ ном бичих гээд суучихав уу, яав гэж байна. Нямсүрэн,

-Алдаа ихтэй гарчихаж. За тэр нь өнгөрч. Хэвлүүлсэн хойноо бодохноо хэдэн юм засмаар санагдаад... гэснээ сая л нэг санаагаа гүйцээв бололтой над руу номоо хоёр гардан

-За, би танаас гуйдаг даа. Хайр найргүй шүүмжлээд өгөөрэй. Таны л үг хэрэгтэй байна гэж байна.

Тэгээд бид Нямсүрэнгийнхээ шинэ номыг "угааж гарсаан”. Тийн яриа хөөрөөтэй сууж байтал тэр дөнгөж сая дурсгасан номоо эргүүлж аваад бас хоёр нэг үг нэмж засав. Тэр хооронд хундагатайгаа цалгиулан цоо шинэхэн номоо халтартуулж, "дарс хүртээгээд” авлаа.

Миний Нямсүрэнд өгсөн үзэг улаан өнгийн байсныг ч хэлэх үү, Инжинаашийн "улаанаар охилох” (зарим нэгэн ухилах гэдэг дээ) гэдэг шиг л юм боллоо.

Тэр бол Нямсүрэнгийн "Аглагхан талаасаа” ном нь. Надад дурсгасан хамгийн сүүлчийн бүтээл нь. Бид хоёрын хамгийн сүүлчийн уран бүтээлийн тухай яриа бас тэр болсон. (Хэдийгээр "юу ч эс төгсдөг” гэдгийг би мэдэх боловч сүүлчийн гэдэг үгийг бид хэрэглээд л байдаг. Надад бол сүүлчийн гэдэг үг тийм ч их таатай сэтгэгдэл төрүүлдэггүй юм) Тэр уулзалтын тухай би Дарь Сүхбаатарыг нэг сайхан дурдатгал бичээсэй гэж боддог. Гэвч санаанд нь юу торж үлдсэнийг яахин мэднэ.

Нямсүрэн гэдэг хүнтэй би 1987 онд Сүхбаатар аймагт болсон "Уран үгсийн чуулган”-ы үеэр илүү ойртож дотноссон гэж хэлж болно. Урьд нь Дашбалбар л танилцуулсан байсан болов уу. "Ууж идэж, уран бүтээлийнхээ тухай хөөрөлдөөгүй л бол зохиолч хүмүүс өөрсдийгөө таньдаг, мэддэг бололцсон нь дутуу л байдаг даа” гэлцдэг. Тэр бол нэг л үг. Худлаа ч биш байх.

"Уран үгсийн чуулганы хаалт болно” гээд хөл болж байх үед Цоодол бид хоёр,

-Сүхбаатарынхан авьяастай шүү. Хоёулаа концертыг нь үзэж, ядаж хүүхэн шуухнаар нь нүдээ хужирлая гээд зогсож байтал Нямсүрэн ирээд (уг нь намайг заавал гэртээ оруулна гээд байсан юм) бид хоёрыг

-Та хоёр одоо хөдөөний уран сайхнаар яахав дээ, бишгүй л үзээ биз! Надад та хоёртой хууч хөөрөөд нэгэн сайхан оройг хамт өнгөрөөх хувь дахиад хэзээ ч олдохгүй. Хөдөөний муу шүлэгчид тийм аз тохиохгүй. Та хоёр намайг бод л доо гэсээр байгаад бид хоёрыг аваад явчихсан л даа.

Маргааш нь бид хоёр ихээхэн хүндэрч, бид хоёртой нэг өрөөнд боловч цуг яваагүй Нямаа маань бүүр ч хүндэрчихсэн байсан нь ихээхэн "нодогтой’’, тун хөгжөөнтэй явдал болсоон. Маам нутагтаа ирсэн гээд өглөө нь "буудалд будаалах" гэгч дайллага хийж, ‘‘үхэх гэж буй” намай гэрэл сурал болсон нь тэр удаа юм.

Тэр удаагийн чуулга уулзалтад А.Битов гэж "уран үггүй” нэг том ах, түүний-орчуулагч гэж мөн "уран үггүй” нэг өндөр нөхөр хоёр л "гол дүрд” тоглодог байлаа л даа. "Уран үггүй” өндөр миний хувьд ч, Битовын хувьд ч шүлэггүйдэхийн зовлон их амссаан. Ядаж бүх уулзалт бид хоёроор эхлэхийг яана. Ахын хүн яваа юм чинь тэр үеийн "жаягаар” өөр, аргагүй байлаа.

А.Битов сүүлдээ -Би нэг бяцхан шүлэг хэлье гээд

"Бяцхан охины гарыг би Баяртайяа атгав Тэр миний гарыг Тэнхээтэй ээ, надаас ч чанга атгав” гэж шүлэг маягаар цангинуулах биш зүгээр л гүнгэнэдэг болов. Би түүнийг нь орчуулахаар хүмүүс нижигнэтэл алга ташна. Битов гайхна. Гайхаад надаас

-Чи юу гэж орчуулаад ингэж хүмүүсийн талархлыг над руу чиглүүлчихэв гэж асууна.

Би Битовын үгийг зөвхөн шүлэг маягтай болгон орчуулах биш бас тайлбарладаг байлаа л даа. Тэр жаахан охин rap барихдаа ийм том орос ахаас чанга атгалаа гэдэг нь ирж буй цаг, ирээдүйн хүч чадлыг илэрхийлж байгаа юм байна гэж "ухуулангуут” л хүмүүс нижигнэтэл алга ташдаг байсан юм.

Би бас "Жинжиймаа, Мухлааш хоёр” гэдэг бяцхан шүлэг уншина аа. Тэр шүлгийг бас хөдөөнийхөн их баяртай угтана. "Уран үггүй” хоёр маань тийнхүү амиа аргалаад л явна. Битов надаас,

-За миний үг ч яахав, чи сайн хүргээд би талархал хүлээгээд л явна. Чи өөрөө ямар шүлэг уншаад явна. Би сайн ажигласан, Чамайг шүлгээ уншиж байхад хүмүүсийн царайд үнэхээр бахархал төрж байсан. Чи лав л гүн утгатай шүлэг уншаад байх шиг байна гэнэ. Хариуд нь би "Зүгээр л хөдөөгийн хоёр залуу малчны тухай шүлэг. Эрэгтэй эмэгтэй хоёр. Тэднийг хүүхдүүд хөөршөөж, хөгшид ерөөдөг тухай уншаад байгаа юм л даа” гэнэ. Битов

-Чухал санаа. Тийм байх аа, нэг л хиймэл бус юм уншаад байх шиг байсан юм гээд баяр хүргэнэ дээ. Тэр шүлгийг би уг нь урьд нь тэрлэчихсэн байсан юм. Уран үгсийн чуулганд уншина ч гэж зүүдэлсэнгүй. Аргагүйдээд л уншсан нь тэр. Үгийг нь санаанаасаа "ухан” байж цаасан дээр буулгаж аваад уншдаг байлаа л даа.

Би хэдийгээр хүүхэд байхдаа уран уншлагын тэмцээнд түрүүлж байсан удаатай ч өөрийн шүлгээ муу уншдаг юм. Урлагтай уншина гэхээр онгироод ч байгаа юм шиг, жүжиглээд ч байгаа юм шиг сонин санагддаг л даа.

Миний шүлгийн гараар сийрүүлсэн хувийг Нямсүрэн гуйсаар байгаад аваад үлдсэн. Тэгсэн хожим Эрээнцаваас нутагтаа очиж, уран зохиолын уулзалт зохион байгуулж, тэр үеэрээ түмэнд үзүүлэх ханын сонин өөрийн гараар бүтээж, түүндээ миний нөгөө "Жинжиймаа, Мухлааш хоёр”-ын гар бичмэлийг тавьсан, миний тухай ярьж, гар бичмэл нь энэ гээд үзүүлж, явсан гэж Сүхбаатарын хэн нь ч билээ, нэг нь надад хуучилж байсан. Тэр шүлэг бол

"Жинжиймаа тугал хар нүдтэй

Жингэнэсэн, мөнгөн царгил дуутай

Намрын ой шиг уянгын сайхан аальтай

Нар шингэсэн бадармал хөөрхөн царайтай

Мухлааш бор дээлэнд дуртай

Мунгинасан, хэдэн цөөхөн үгтэй

Чухамдаа өөрийгөө л хайх мэт дүртэй

Чулуут замаар аяархан гэлдрэх нь бахтай

"Хүүе тэр хоёр” гэж хүүхдүүд бахархана

"Хөөрхий буянтай үрс” хэмээн хөгшид талархана

Жинжиймаа, Мухлааш хоёр жирийн сайхан малчид аа” (1987 он) гэсэн жаахан шүлэг л дээ.

Алдарт найрагчийн ханын сонинд гарах азтай л ‘‘эд'' байж. Намайг Дорнод аймагт "Монгол мэдлэг” сургуулийнхаа салбарыг байгуулахад Нямсүрэн шиг баярласан хүн байхгүй. Цасчимэг охиноо дагуулж ирээд

-За та, энэ муу охинд минь л нэг мэргэжил олгож өг. Бага сургуулийн ч болохноо багш болчихвол амиа аргалаад явчих байгаа. Хот холдоод сургуулиас нь завсардуулах болчихоод байсан юм. Энэ хүүхэд өөрөө их азтай хүүхэд юм. Сургууль нь өөр дээр нь хүрээд ирдэг байна шүү.

За, тэгээд ний нуугүй хэлэхэд бид сургалтын төлбөрийг нь ч дийлэхгүй. Танаас нуугаад яахав, оруулж өг гэж гуйхаас гадна төлбөрийг нь хөнгөлж өг, ер нь чөлөөлөөд өгөөч гэж гуйна даа гэж байна. Салбар байгуулах бэлтгэл ажилд Дамдинжав, Нямсүрэн хоёр их оролцсоон. Хаашаа ч явсан гурвуулаа л "хөл хэрээстэй, хүзүү холбоостой” гурван "юм" л явдаг байлаа.

Нэг удаа гурвуулаа буудалд "Сургуулиа ингэж тэгж ажиллуулна. Нээлтээ тэгж хийнэ” гээд яриад сууж байсан цонхоор нэг шувуу орж ирээд миний өмнө буучихлаа. Зугтаж чадсан ч үгүй, баригдаж байна. Айсан гэдэг нь жигтэйхэн, амаа ангалзаад дүүхэлзтэл амьсгаадаад байна. Үзсэн чинь яахын аргагүй шонхрын дэгдээхэй байна аа. "Цагаан шонхор гap дээр нь буув” гэгчээр л юм боллоо хэмээлдэн, гурвуулаа маш их бэлгэшээлээ. Дамдинжав

-Би тоть тэжээдэг юм. Гоё нүүртэй. Би маргааш нээлт дээр тэр гоё торондоо хийгээд аваад ирье гээд нөгөө дэгдээхэйг маань аваад явлаа.

Тэгсэн маргааш нь нээлт дээр нөгөө шoнxpoo биш хоёр жижигхэн тоть торонд шулганалдуулсаар ирлээ.

-Хөөе, чи нөгөө шонхроо яав гэсэн

-Айснаасаа юм уу үхчихлээ. Би танаас айгаад дэмий л тотио бариад ирлээ гэж байна.

-За, за одоо яая гэхэв л болцгоолоо. Тэгтэл шонхроор "гэнэтийн бэлэг" барихын оронд гэсэн шиг Нямсүрэн надад зориулсан шүлгээ уншлаа. Тэгээд тэр уншсан шүлгийнхээ нооргийг нийтийн өмнө гардуулангаа

-Надад хувь нь үлдсээн. Би жаахан засаад таны хойноос явуулна аа л гэж байсан. Ирүүлж чадалгүй өнгөрсөн л дөө.

Одоо Дорнодын салбар байтугай "Монгол мэдлэг” сургууль ч байхгүй. Харин тэр сургуулийн буурин дээр үүссэн "Монгол уламжлал академи” нэр төртэй ажиллаж байна. Би оюутнуудтай биш магистрант, докторантуудтай ажилладаг, сургууль хэсэж лекц уншдаг хүн болсон.

Дорнодын салбарыг хэдэн аятайхан хүүхэд төгссөн нь одоо олон газар сайн ажиллаж байгаа. Зарим нь бүр аймгаа удирдах хэмжээнд хүрч яваа байх шүү. Цасчимэг маань сайн багш болсоон. Суралцах үеийн бэрхшээл, төлбөр сэлт гээд элдэв л зовлонг хоёр талаас хичээсний хүчинд тэр хүн амьдралтайгаа золгосон байх. Нямсүрэн, Дамдинжав бид гурав хэд хоног "намирсны” хэрэг ч уг нь бүтсэн л дээ.

Тэр өдрүүдэд л Нямсүрэн бид хоёр шүлэг зохиолын тухай ярих овоо сайхан зав зайтай, олон ч юм ярьсан даа, Нямсүрэн өөрийнхөө "Амитаба” шүлгийг хүмүүс маш их магтдаг тухай ярихад нь би

-Тэр үнэхээр муугүй шүлэг. Гэхдээ их амархан бүтсэн шүлэг. Шүлгийг ганцхан үгээр толгой татаад араас нь үг цувуулж өрөөд байвал бараг хэн ч чадна. Муу ерөөл улиг ч болж мэднэ.

Чи Амитаба-гийн тухай хэн ч чадахгүй гайхамшигтай үг олныг хэлж чадаагүй. Амитаба шиг цэцгэн өлзийгөөр завилах, эрдэнийн чулуугаар чимэх, эрэг дээр суугаагаар бодох,

ээжгүй болоход уйлахгүй суух, хоосон алсад буй ертөнцийг таних зэрэг бол тийм ч нэг их шинэ юм биш, хүн хэлж чадахгүй үг ч биш, харин Амитаба шиг өөрийнхөө үсний ойчих чимээг сонсох тухайд бодсон чинь гайхалтай.

Чиний шүлгийг уншаад бясалгалын сэтгэлгээнд өртөөд сууж байхад ширхэг үс унах чимээ сонсдох шиг болдог юм. Ганцхан энэ мөрний төлөө чамайг яаж ч магтсан болно. Үгүүлэмжээ сунжруулж, санаагаа задгайлж, үгээ давтдаг муу тал чамд байх шиг байдаг юм. Бодоорой. Харин сүмэн өвсний гэгээг мэдэрч, чимээг сонсож байгаа, хөдөөгийн сайхнаа хувилгаан хүн мэт мэдэрч суугаа чинь бол хосгүй л дээ.

Сүмэн өвс гэдэг бол чиний л үг. Чиний Эрээнцавд "борцлогдсон” чинь хэдэн Горькийн сургуулиас илүү, чи төрөлх авьяасаа чухамхүү энэ "цөллөгт” л хурцалж чадлаа шүү дээ гэсэн Нямсүрэн босож ирээд л миний өмнө мөргөн юу юугүй л намайг ичээх үйлдэл хийж байна. Тэгснээ,

-Надад ингээд сайхан хэлээд өгөх хүн нэг ч алга. Цөм л худлаа магтаж байна. Бид хоёр ер нь нас ойролцоо ч байж магадгүй. (Би Нямсүрэнгээс дөрөв ах юм) Би Балбар, Ооёо бүгдээс нь ахмад шүү дээ. Нарийндаа бол би Балбарын багш хүн. Тэд "намайг гаргасан, утга зохиолд байр суурийг нь эзлүүлсэн” л гэдэг юм. Нэг их онцгой юм байхгүй.

Би байдгаараа л байж байгаа. Бичдэгээрээ бичиж л байгаа. Газрын мухарт орхигдон хоцрогдсон муу шүлэгч. Хөдөө их гандаж байна. Архи дарсаа хувааж ууна уу гэхээс ухаан нэмэх, дотор уужлах хүн алга. Магтаал хүнийг мундаг болгохгүй гэдгийг би хэнээр ч заалгахгүй мэднэ.

Надад овоо шүүмжийн үг, намайг "чи ийм тийм байна” гээд хэлээд өгөх хүн хэрэгтэй байна. Би өвс ногоо, үхэр малтайгаа л ярих юм. Өөр хэнтэй ярих вэ. Ном мэддэг нь биднийгээ тоохгүй юм. Би таныг хүндэлдэг. Бүх бичсэн хийснээ нэг аваад очно. Бүгдийг нь ялгаж салгаад нэг сайхан хэлээд өгөөрэй гэж гуйж байна. Би хэллээ.

-Би бол уран зохиол судлаач биш шүү дээ. Хотод л амьдардаг болохоос чинийхээ л ижил хүн. Элдвийг үл тоон, дүлий толгойлоод л санасан бодсоноо сараачаад яваа хүн. Зохиол мохиол бичнэ гээд ажлаасаа ганц өдөр ч чөлөө авч үзсэнгүй. Намайг тэр Горький морькийд нь явуулсангүй. Би өөрөө буян эдлэх зиндаа хэмжээнд нь ч хүрсэнгүй.

Харин зохиолыг бол өөрийн, хүний гэлтгүй уншаад л байдаг, санаснаа хэлээд л явдаг хүн л дээ. Хэлэхээ хэлнэ ээ, бодсоноо бол нууж хаалгүй, дараа тэгчих болов уу, ингэчих болов уу гэж огт бодолгүй хэлээд л явдаг хүн л дээ. Цомхон хүрээнд, хэдхэн нөхөдтэйгөө харьцдаг болохоор миний сайн муу үгнээс болоод намайг дээш доош нь хийсэн юм одоохондоо алга л байна гэж үнэнээ л хэллээ.

Дорнын их найрагч Нямсүрэнгээ санан дурсаж, богинохон насных нь их үйлийг мөнхжүүлэх талаар анд нөхөд нь чамгүй л ихийг хийдэг шиг билээ. Номуудыг нь нийтлэх, түмэн олонд хүргэх, уулзалт яриа зохион байгуулах зэргээр үе үе дуу чимээ гарч л байдаг юм. Аз болж ганц нэгд нь оролцсон болохоос тэр бүхэнд миний хүртээл байдаггүй л дээ. Намайг хэн мэдэхэв. Худлаа хэлэх хүнд, Нямсүрэнг таньдаг ч гэж боддоггүй биз.

Хамгийн сүүлд Нямсүрэн цоо шинэхэн номоо өөрөө зориуд зорин зорин авчирч өгсөн. Хүндтэй сайхан бэлэг байсан.

Тэр нэгэн оройноос хойш олон жил өнгөрчээ. "Аглагхан талаасаа” авчирсан тэрхүү бүтээлээ миний дэргэд засаж суугаад л алс тийшээ оджээ... Би түүний хүсэлтийг биелүүлж одоо болтол юу ч бичиж чадаагүй л яваа. Сэтгэлгүйдээ биш, зав зай маань тийм л болж дээ.

Харин энэ удаа түүний тухай цөөн боловч мөр үлдээж байгаадаа баярлаж сууна. Манайханд ном үзсэн гэж байгаа зарим нь "модширдог”, хөдөө хөрч, гадаа гандлаа гэгчид нь "хулширдаг” тал бий нь ч бий байх аа.

Данзангийн Нямсүрэн бол өөрийгөө төдийгүй үеийнхнийгээ, тэртээ тэр хязгаарт байгаа Эрээнцав хэмээх бяцхан тосгоныг хүртэл мөнхжүүлсэн л хүн л дээ.

Монголоо мэдрэхийн үлгэрийг Нямсүрэн үзүүлж чадсан нь бахархалтай байдаг. Тийм найрагч бидэнд цаг үе холдох тусмаа л олдохгүй. Олдсон нь ийн охор богино хугацаанд гэрэлтээд л өнгөрч дээ. Тэр нь хувь заяаны егүүтгэл байж ч болно, бас амьдрал үйлийн өргөл ч байж мэднэ ээ.

2015.10.28.

Өвөржанчивлин

ЧУЛУУНХОРООТ СУМАНД "ЗАЛУУ МАЛЧИН" ХӨТӨЛБӨРТ ХЭРЭГЖИЖ БАЙНА

magnai — Fri, 24 Jun 2016 13:23:56 +0800

Нийт 21,0 сая төгрөгийн дэмжлэгтэй Хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих сангаас хэрэгжиж буй "Залуу малчдыг дэмжих " хөтөлбөрт хамрагдсан малчдын малыг хүлээлгэн өгч байна.

Хөтөлбөрт хамрагдсан малчид:

Галуут багийн малчин Д.Шижирбат, Н.Сугаржав, Х.Чимэд-Очир, Д.Шинэчулуун, Дэлгэр багийн малчин Б.Очирбарс

АБТА, МУСТА, дуу хөгжмийн багш Д.Эрдэнэчимэг

marsbold — Tue, 31 May 2016 09:35:59 +0800

2016 оны 5 дугаар сарын 29-ны өдөр АБТА, МУСТА, дуу хөгжмийн багш Д.Эрдэнэчимэгийн хөдөлмөрийн алдар тэмдэглэх хүндэтгэлийн арга хэмжээ амжилттай зохион байгуулагдав.
Энэ ажлын хүрээнд Д.Эрдэнэчимэг багшийн үр хүүхдүүд Д.Эрдэнэчимэгийн аялгуу, Д.Батжаргалын шүлэг "Сургуулийн дурсамж" дуу төрсний 20 жилийн ойд зориулан ДУУН ХӨШӨӨ сүндэрлүүлж, мянга мянган хүүхдийн ирээдүйн замыг ивээж байдаг энэ сайхан уран бүтээлийг мөнхжүүллээ.

Хөдөлмөрийн алдар тэмдэглэх хүндэтгэлийн арга хэмжээнд манай ахмад багш нар хүрэлцэн ирсэн юм

Эрээнцавын боомтоор дизель түлш оруулвал ОАТ-аас чөлөөлнө

marsbold — Tue, 10 May 2016 14:22:59 +0800

Засгийн газрын ээлжит хуралдаан өчигдөр /2016.05.09/ болж, хаврын тариалалтад зориулан 6,5 мянган тн дизель түлшний импортын онцгой албан татвар /ОАТ/-ын хэмжээг тэглэх шийдвэр гаргажээ. Ингэхдээ бүх боомтод бус зарим боомтод, тухайлбал Сүхбаатар, Эрээнцав боомтуудаар дизель түлш оруулж ирвэл ОАТ–аас чөлөөлөөхөөр болжээ. Энэ шийдвэр зургадугаар сарын 20-ны өдрийг хүртлэх хугацаанд хүчинтэй.

Нэг га талбайн нийт зардлын 22,2 хувийг шатахууны зардал эзэлдэг. Манай улсад тариалж ургуулсан улаанбуудайн өртөг нь бүс, цаг уурын хувьд ижил төстэй, хөрш зэргэлдээ ОХУ, Казакстан улсаас өндөр байгаа юм. Энэ нь тариалангийн үйлдвэрлэлд шаардагдах хөдөө аж ахуйн техник тоног төхөөрөмж, сэлбэг, бордоо, ургамал хамгааллын бодис, шатахууныг 100 хувь импортоор авч байгаатай холбоотой ажээ. Тиймээс засгийн газраас дээрх шийдвэрийг гаргасан байна.

Дизелийн түлшний онцгой албан татварыг тэглэснээр бүтээгдэхүүний өртөг 190 орчим мянган төгрөгөөр буурч, аж ахуйн нэгж, иргэдийн санхүүгийн чадамж сайжран 2016-2017 онд буудай, гурилын хэрэгцээгээ дотоодын үйлдвэрлэлээр бүрэн хангах боломж бүрдэнэ гэж үзжээ.

А.АМАР

Сумынхаа түүхт 60 жилийн ойн баяр наадмын хурдан ИХ НАС, ХЯЗААЛАН морьдын 6 - 30 байрыг доорхи гэр бүлүүд хандивлана.

marsbold — Mon, 25 Apr 2016 11:04:43 +0800
Их нас 6-10 байрыг - Сумын сайн малчин Тэхийн Чойжиллхам агсаны Үр хүүхэд, ач, зээ нар
Их нас 11-20 байрыг - Дэлгэр багийн иргэн Сургууль, цэцэрлэгийн ахмад ажилтан Лувсанжамцын Нямбуу үр хүүхдүүдийн хамт
Их нас 21-30 байрыг - Цагаанчулуут багийн залуу малчин Отгоны Ганбаатар гэр бүлийн хамт
Хязаалан 6-10 байрыг- Сумын алдарт уяач Цэнд-Аюушийн Цэнджав, сумын алдарт уяач Цэнд-Аюушийн Сүхчулуун нар гэр бүлийн хамт
Хязаалан 11-20 байрыг Аймгийн хошой аврага хадланч Цэнд-Аюушийн Чойсүрэн агсаны Үр хүүхдүүд
Хязаалан 21-30 байрыг Сумын сайн малчин, сумын алдарт уяач Дугарын Энхбаяр гэр бүлийн хамт тус тус гардуулна

Чулуунхороот суманд "МАЛЧИД, ХОРШООЛОГЧИД"-ын зөвлөгөөн боллоо

magnai — Thu, 31 Mar 2016 18:40:40 +0800

Суманд 2016 оны 03 дугаар 30-ны өдөр "МАЛЧИД, ХОРШООЛОГЧИД"-ын зөвлөгөөн амжилттай зохион байгуулагдаж өнгөрлөө. Уг зөвлөгөөнд 70 орчим малчид, хоршоологчдын төлөөлөл оролцож сумын удирдлагуудтай орон нутгийн өнөөгийн байдал, цаашдын хэрэгжүүлэх ажлын тухай санал бодлоо солилцсон. Мөн мал эмнэлэг үржлийн тасгаас малчид, хоршоологчдын хүрээнд хийж гүйцэтгэсэн ажлаа тайлагнаж санал хүсэлтийг амаар болон бичгээр авч малын удмын сан, эрүүл мэндийг хамгаалах тухай хуулиар сургалт явуулж тэргүүний малчид, хоршоологчдыг шагнаж урамшууллаа. Малчид, хоршоологчдын дунд гар бөмбөг, АХА тэмцээнүүд зохион байгуулагдсан.

Дорнод аймгийн Чулуунхороот суманд болсон хаврын уралдааны мэдээлэл

magnai — Wed, 17 Feb 2016 16:12:27 +0800

Азарга
1. Дорнод Хэрлэн сумын Д.Мөнхчулуун-Халзан хүрэн. ААУ Санжаагийн Мөнхаяр уясан
2. Дорнод Дашбалбар сумын Б.Баяржавхлан- Бор.
3. Дорнод Цагаан-Овоо сум Өлзийтогтохын Лхагвадорж-Хүрэн халзан.
4. Дорнод Хэрлэн сумЫН С.Мөнхбаяр-Хүрэн халзан.
5.
Их нас.
1д. С.Мөнхбат-Хар. Дорнод Чулуунхороот.
2т. Г.Болдбаатар-Бор. Дорнод Гурванзагал сум.
3т. Б.Баяржавхлан-Даншиг халтар. Дорнод Дашбалбар сум.
4т. З.Гэрэлт-Од-Хүрэн. Дорнод Чулуунхороот сум.
5д.П.Гантулга-Бор. Дорнод Чулуунхороот сум.
Соёолон.
1д. Ө.Лхагвадорж-Хонгор. Дорнод Цагаан-Овоо сум. Сан бэйсийн хурд 2015, жавхлант шарга 2014 уралдааны айраг
2т. Э.Бат-Эрдэнэ-Хүрэн. Дорнод Хэрлэн сум.
3т. Г.Гантөгс-Ухаа. Дорнод Дашбалбар сум.
4т. С.Мөнхбат-Бор. Дорнод Чулуунхороот сум.
5д: Э.Цог-Бадрах-Халтар. Дорнод Чулуунхороот сум.

Dashbalbar sumin mori sonirxogchdin group