Тавдугаар сарын Өвөр Монголд зуны сайхан улирал саатаж байна. 05-р сарын 11-нд Монгол Улсын Монцамэ, Үнэн сонин, Өнөөдөр сонин, MNBTV зэрэг Монгол Улсын томоохон хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүд, мөн Zuv.mn, Mass.mn, News.mn зэрэг томоохон вэбсайтууд, мөн Гуанмин сонин Дэйли, Ардын өдрийн сонин зэрэг Хятадын хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүдийн 40 гаруй сэтгүүлч Өвөр Монголын Эрээн хотод цуглан хамтарсан сурвалжилгаа эхэллээ.

Энэ сарын 16-ныг хүртэл үргэлжлэх энэхүү арга хэмжээний үеэр сэтгүүлчид "Бүс ба Зам" санаачлагын хүрээнд Хятад, Монголын прагматик хамтын ажиллагааны тод түүхийг баримтжуулахаар Өвөр Монгол, Бээжин хотоор сурвалжилна. 05-р сарын 11-нээс 05-р сарын 13-ны хооронд сэтгүүлчид Өвөр Монголын Эрээн хот, Улаанцав хотод хүрч, боомт, зах зээл, үйлдвэрлэлийн парк, аж ахуйн нэгжүүдээр зочилж, Өвөр Монголын чансаатай хөгжлийн эрч хүчийг биечлэн мэдэрсэн.

Боомтын шинэ төрх: "Гарц"-аас "Төв" хүртэл

Эрээн хот нь Хятад-Монгол-Оросын эдийн засгийн коридорын гол зангилаа юм. Монгол Улсад нээлттэй хамгийн том хуурай замын боомт болох Эрээн хот нь хоёр улсын хоорондын хүний урсгалын 70 гаруй хувийг, Монгол руу экспортлох зайлшгүй шаардлагатай бараа бүтээгдэхүүний 80 гаруй хувийг хариуцдаг.

05-р сарын 11-нд сурвалжлагчид Хятадын /Өвөр Монгол/ Чөлөөт худалдааны туршилтын бүсийн Эрээн хотын бүстэй танилцлаа. Хятад-Монголын Эрээн хот-Замын Үүдийн эдийн засгийн хамтын ажиллагааны бүсийн Хятадын тал болох энэ бүсийг мэдээлэлд суурилсан хяналтаар дамжуулан хил дамнасан хамтын ажиллагааны "загвар" болгон хувиргах болно.

"Одоогийн байдлаар Хятад-Монголын эдийн засгийн хамтын ажиллагааны бүс 1.5 тэрбум юанийн хөрөнгө оруулалт хуримтлуулж, гурван хавтгай дөрвөлжин километр гол талбайн дэд бүтцийн барилгын ажлыг дуусгаад байна.

Ард түмний амьжиргаа: Хүнсний ногоо хөршийн сэтгэл

05-р сарын 12-ны үдээс өмнө сэтгүүлчдийн баг Эрээн хотын жимс, хүнсний ногоо, үр тариа, газрын тосны импорт, экспортын парк ХХК-д зочиллоо. Паркийн дотор Хятад, Монгол хэлээр шошготой алим, жүрж, сонгино болон бусад жимс, хүнсний ногооны хайрцгийг ажилчид ачааны машинд ачиж, хурдны замын боомтоор дамжуулан Монгол руу тээвэрлэхэд бэлэн болгож байв.

Компанийн ерөнхий менежерийн орлогч:

- Манай жимс, хүнсний ногоо чанар сайтай бөгөөд сайн хадгалагддаг. Эрээн хотоос хөдөлж, маргааш өглөө нь Улаанбаатарт ирээд, үд дунд гэхэд монголчуудын хоолны ширээн дээр байх боломжтой.

Энэхүү амжилтын цаана гаалийн бүрдүүлэлтийн үр ашгийг тасралтгүй оновчтой болгож, боомтод "ногоон суваг"-ын баталгаа бий.

Хүнсний ногоо эсвэл жимс нь хоёр бүс нутгийн хүмүүсийн амьжиргааг холбодог. Хөл хөдөлгөөн ихтэй логистикийн сүлжээ нь хоёр орны ард түмний хамгийн үндсэн амьдралын хэрэгцээг холбож, харилцан туслалцах хөршийн найрамдлыг тусгадаг.

Паркийн импульс: Тэмээн жингийн цувааны "Шинэ эхлэл" ба шинэ тооцооллын хүчин чадлын "ногоон хүч"

05-р сарын 13-нд сэтгүүлчдийн баг Улаанцав хотын Чисүмү олон улсын логистикийн төвийн аж үйлдвэрийн парктай танилцсан. Энэ бол улсын хэмжээнд төлөвлөгдсөн хуурай замын боомтын төрлийн үндэсний ложистикийн төв бөгөөд Өвөр Монголын умард зүгт нээлттэй байх чухал тулгуур цэг юм.

Хятад-Европын ачааны галт тэрэгний өртөөн дээр "Хятадад үйлдвэрлэв" бүтээгдэхүүнээр дүүрэн чингэлгүүд хөдлөхөд бэлэн болсон байна. Улаанцаваар дамжин өнгөрөх эдгээр галт тэрэгнүүд алс холын Москва, тэр ч байтугай Европ руу чиглэх болно. 2025 онд Өвөр Монголд Хятад-Европын 9557 ачааны галт тэрэг орж, гарсан нь нь өмнөх оны мөн үеэс 16.9 хувиар өссөн үзүүлэлт бөгөөд улсын нийт тээврийн бараг тал хувийг эзэлж байна. Энэ тоон үзүүлэлтийн цаана Чисүмү зэрэг аж үйлдвэрийн паркуудын үр ашигтай зохион байгуулалт, түгээлтийн чадавхи оршино.

- Энэ бол Орос, Европ руу чиглэсэн чухал суваг, мөн Бээжин-Тяньжин-Хэбэй зах зээлийн өргөтгөл юм. Энд "баталгаат боомт, орчин үеийн ложистик, олон улсын худалдаа, боловсруулалт, үйлдвэрлэл" гэсэн функцууд хурдацтай нэгдэж байна гэж паркийн ажилтан тайлбарлав.

- Энэ газар маш том, холбоос бүр жигд, стандартчилагдсан байдлаар ажилладаг. Би Хятадад болж буй асар их өөрчлөлтүүдийн талаар мэдэж авсан, сурч болох бүх туршлагаа Монголд авчрахыг хүсч байна гэж Tenger телевизийн сурвалжлагч Халиумаа хэлэв.

Чисүмү аж үйлдвэрийн парк нь уламжлалт ложистикийн шинэчлэлийг төлөөлж байгаа бол CICC Data Ulanqab бага нүүрстөрөгчийн тооцооллын хүчний бааз нь Өвөр Монголын шинэ чанарын бүтээмжийн амлалтыг харуулж байна.

Жүнжин Data төсөл жилд 854 сая киловатт-цаг үйлдвэрлэх бөгөөд шинэ эрчим хүчний хүчин чадлын ашиглалтын түвшин 96.8 хувиас давж, ногоон цахилгаан орлуулах түвшин 40 хувьд ойртох болно.

- Хятадын асар том бүтээн байгуулалт үнэхээр гайхалтай. Монгол Улс энэ тал дээр Хятадаас суралцах зүйл их байгаа бөгөөд бид энэхүү дэвшилтэт, боловсронгуй төслийг энэхүү ажиллагаагаар дамжуулан илүү олон Монголын ард түмэнд танилцуулна гэж найдаж байна гэж NTV телевизийн сурвалжлагч Азжаргал хэллээ.

Хөдөө аж ахуйн шинжлэх ухаан, технологи: Хүйтэн, үржил шимтэй хөрсөнд цэцэглэх "Шинэ дээд зэргийн үр" болон орчин үеийн хөдөө аж ахуйн шинэ төлөвлөгөө

05-р сарын 13-ны үдээс хойш сэтгүүлчдийн баг Улаанцав хотын Хүнфү Хөдөө аж ахуйн ХХК-тай танилцсан юм.

- Би саяхан интоорын улаан лоолийг амталсан, маш чихэрлэг бөгөөд эрүүл мэндэд тустай. Би Хятадын ард түмний хичээл зүтгэлийг гүнээ үнэлж байна. Энэхүү хөдөө аж ахуйн үйлдвэрлэлийн паркийн нямбай, дэвшилтэт хөгжил нь Хятадын стандартчилал, өндөр технологитой салшгүй холбоотой гэж Монголын News.mn сайтын сурвалжлагч н.Цолмонбаатар хэлэв.

Дараа нь сэтгүүлчид Хятадын Хүйтэн улирлын хүнсний ногооны академийн ажлын байранд зочилсон. Хүнсний ногооны хүлэмж, сортын үзэсгэлэнгийн талбайд сурвалжлагчид байцаа, брокколи, луувангийн шинэ сортуудыг үржүүлж байгааг харсан.

- Арав гаруй жилийн өмнө импортын сортууд манай улсын хүйтэн улирлын хүнсний ногооны 90 хувийг эзэлж байсан. Одоо бидний сонгож, тариалсан Zhonggan 628 цуврал байцааны сортууд улсын хэмжээнд жилд 1 сая гаруй мү тариалах талбайтай болсон гэж ажлын байрны дарга Гуань Хүймин хэлэв.

- Бид хүйтэнд тэсвэртэй, өвчинд тэсвэртэй хүнсний ногооны сорт, орчин үеийн тариалалтын техникийг нэвтрүүлэхийг үргэлж хүсч ирсэн. Хятадын эрдэмтдийн ажлын байрны ололт амжилт маш практик юм. Хэрэв Монгол Улс эдгээр технологи, үрийн эх үүсвэрийг нэвтрүүлбэл орон нутгийн хүнсний ногооны хангамжийг ихээхэн баяжуулах болно гэж Монголын Сэтгүүлчдийн Нэгдсэн Эвлэлийн дэд дарга Ариунчулуун ярилаа.

Монголын Tenger телевизийн сэтгүүлч н.Энхгэрэл:

- Энэ бол зүгээр нэг сурвалжилга биш, харин ирээдүйн хамтын ажиллагааны боломжуудыг судлах явдал юм. Энэхүү арга хэмжээний тусламжтайгаар бид илүү нээлттэй, үр ашигтай, ногоон Өвөр Монголыг харсан гэж хэллээ.

Арга хэмжээний Бээжингийн хэсэг 05-р сарын 14-нд эхэллээ. Нээлттэй байдал, хамтын ажиллагаа, хөгжлийн түүх үргэлжилж байна.

НҮБ-ын ерөнхий нарийн бичгийн дарга Антонио Гутеррешийн залгамж халаа болох өрсөлдөөнд хоёр хүн шинээр нэмэгдлээ. Чилийн ерөнхийлөгч асан, 

БНХАУ-ын Гадаад хэргийн сайд Ван И энэ сарын 13-15-ны хооронд Монголд хийсэн айлчлалын дараа Ши Жиньпин дарга ирэх наймдугаар сарын сүүлээр Улаанбаатарт ирнэ гэж эх сурвалж мэдээллээ. Ши Жиньпиний наймдугаар сард хийх айлчлал нь эрчим хүчнийхээ хувьд ОХУ-аас хамааралтай, Хятадаас улам бүр нэмэгдэж буй эдийн засгийн хараат, АНУ-тай ардчилсан түншлэлийн харилцаагаа тэнцвэржүүлж байгаа үед болж байна.

БНХАУ-ын Гадаад хэргийн сайд Ван И 2026 оны энэ сарын 13-ны орой Улаанбаатарт хүрэлцэн ирж, 15-ныг дуустал үргэлжлэх гурван өдрийн албан ёсны айлчлалаа эхлүүлсэн. Түүний Монгол Улсын Гадаад хэргийн сайд Батмөнхийн Батцэцэгийн урилгаар хийж буй айлчлал нь ердийн дипломат ажиллагаанаас илүү юм. Энэ нь Ши Жиньпин даргын энэ зун хийхээр төлөвлөж буй төрийн айлчлалын үндэс суурийг тавьж буй явдал юм. Ши Жиньпин наймдугаар сарын сүүлээр буюу улсын хамгийн чухал баяр болох Наадмын дараа Монголд айлчилна. Ван Игийн мөрийн хөтөлбөрт Хятад, Монголын харилцааны өргөн хүрээг тусгасан. Тэрбээр худалдаа, хөрөнгө оруулалт, хилийн хамтын ажиллагаа, соёлын солилцоо зэрэг асуудлыг хэлэлцэхийн зэрэгцээ Ши Жиньпинийг ирэх “тайз”-ыг бэлтгэх аж. Бээжин Монголын “гуравдагч хөрш”-ийн бодлогыг анхааралтай ажиглаж байгаа бөгөөд Улаанбаатар хот хоёр аварга хөрш болох Орос, Хятад, тэр дундаа АНУ-тай харилцаагаа хөгжүүлж буй юм.

Монголд Улсад  сүүлийн нэг жилд гурван өөр Ерөнхий сайд солигдсон. Монголын улс төрийн тогтворгүй байдал нь Бээжингийн санааг зовоож байгаа бөгөөд Хятадын эрх баригчид Монголын эмзэг улс төр нь  хоёр талын хамтын ажиллагаа, хөрөнгө оруулалтад үзүүлэх нөлөөллийн талаар санаа зовж байна.

Монголын хувьд маш завгүй зун

Ши Жиньпин эзэн хаан Нарухитогийн тогтоосон жишгээр тус улсын жил бүрийн уламжлалт баяр, баяр наадмын үеэр Монголд айлчлахаар төлөвлөжээ. Гэсэн хэдий ч Өмнөд Солонгосын Ерөнхийлөгч Ли Жэ Мён тус наадамд оролцохоо Ши Жиньпиний өмнө баталгаажуулснаар Монгол Улс нэг сард хоёр улсын төрийн тэргүүнийг хүлээн авах нөхцөл байдал үүссэн байна. Тиймээс Ши Жиньпин айлчлалаа наймдугаар сарын сүүл хүртэл хойшлуулжээ.

Наадам бол Монголын хамгийн чухал уламжлалт баяр юм. Жил бүрийн долоодугаар сарын 11-13-ны хооронд Монгол Улс тусгаар тогтнолоо сэргээн мандуулсан тус наадмыг “Эрийн гурван наадам” буюу бөхийн барилдаан, хурдан морины уралдаан, сур харваа зэрэг төрлөөр зохион байгуулдаг. Энэ бол ЮНЕСКО-д хүлээн зөвшөөрөгдсөн биет бус соёлын өв бөгөөд Монголын ард түмний үндэсний бахархал юм.

Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ухнаагийн Хүрэлсүх, Японы эзэн хаан Нарухито, хатан хаан Масако нар өнгөрсөн оны долоодугаар сарын 6-11-ний өдрүүдэд Монгол Улсад айлчилж, наадмын нээлтэд хүндэт зочноор оролцсон. Японы эзэн хаан Монголд анх удаа айлчилж байгаа нь хоёр орны харилцааны түүхэн чухал үйл явдал байлаа. Энэхүү айлчлал нь Япон улс Монгол Улсад соёлын төдийгүй эдийн засгийн ач холбогдол нэмэгдэж байгааг онцолсон юм.

Монгол болон Япон, Хятадын харилцаа тэнцвэртэй байна

Япон улс сүүлийн жилүүдэд Монголын хамгийн чухал түншүүдийн нэг болсон. Үүний тод жишээ бол 2021 оны долоодугаар сард ашиглалтад орсон "Чингис хаан" олон улсын нисэх онгоцны шинэ буудал юм. Төслийн зардлын 93 орчим хувийг Японы ODA зээлээр санхүүжүүлсэн бөгөөд одоо Япон, Монголын компаниудын хамтарсан "Шинэ Улаанбаатар олон улсын нисэх онгоцны буудал" ХХК ажиллаж байна.

Япон улс агаарын тээврээс гадна боловсрол, эрүүл мэнд, засаглалын шинэчлэлд Монголыг дэмжиж ирсэн. Улаанбаатарын хувьд Токио бол Бээжин, Москвагийн нөлөөг тэнцвэржүүлдэг найдвартай түнш юм. Эзэн хаан Нарухитогийн наадмын үеэр хийсэн айлчлал нь зөвхөн ёслолын шинж чанартай байсангүй. Энэ нь Япон болон Монголын харилцаа тууштай байгаагийн илэрхийлэл байв.

Өнгөрсөн жил Эзэн хаан Нарухито, Хатан хаан Масако нарын айлчлалын үеэр Монгол улс орон даяар зочломтгой хандсан нь Бээжингийн анхаарлыг татсан талаар зарим эх сурвалжууд онцолж байна. Ерөнхий сайд Санае Такайчигийн Тайванийг дэмжсэн илэн далангүй байр суурьтай холбоотойгоор Япон, Хятадын харилцаа Дэлхийн 2-р дайнаас хойших хамгийн доод цэгтээ хүрээд байгаа билээ.

Монгол-Хятадын харилцаа

Монгол Улс өөрөө эрчим хүчний хувьд Москвагаас ихээхэн хамааралтай. ЗХУ-ын нөлөө болон Чингис хааны өвөөс улбаатай үндэсний өвөрмөц онцлогтой учраас хэзээ ч БНХАУ-ын бүрэлдэхүүнд орж байгаагүй.

Өнөөдөр Хятад улс Монголын нүүрсний экспортынхоо дийлэнх хувийг худалдан авч, өргөн хэрэглээний бараа бүтээгдэхүүн нийлүүлдэг Монголын хамгийн том худалдааны түнш юм. Бээжин Монголын төвийг сахисан байдлыг үнэлдэг ч Вашингтонтой харилцах харилцаанд нь эмзэг ханддаг. Түүнчлэн монгол залуусын Хятадад хандах хандлага ч өөрчлөгдөж байна. Монгол залуус илүү нээлттэй болж, хятадын жүжиг үзэж, Huawei, Xiaomi утас худалдан авч эхлээд буй. Энэхүү соёлын өөрчлөлт нь хоёр талын харилцааны талаарх ойлголтыг өөрчилж байна.

“Хятадын эртний гурван улсын түүхийн ул мөрөөр” Сычуань - Чүнчингийн соёлтой танилцах зуслангийн арга хэмжээний бүх хөтөлбөр дуусаж, аяны багийнхан 05-р сарын 15-ны өдөр Чүнчин хотоос аяарлалаа.

 Гадаад оюутнууд Хятадын эртний “нүүр будалт”-ын урлаг буюу ши жүжгийн багийг урлаж будах ур мэргэжлийг биечлэн туршиж үзлээ.

 Сань Шин Дүй музей нь үндэсний нэгдүгээр зэрэглэлийн музей бөгөөд Сань Шин  Дүй нутгаас олдсон дурсгалуудыг төвлөрүүлэн дэлгэн үзүүлдэг. Хүрлээр бүтээсэн “Сахиусан мод”, шижир алтан баг, зааны соёоны эдлэл зэрэг эртний Шү нутгийн соёлын гайхамшигт өвийг бүрэн харуулдаг.

 Сань Шин Дүйгийн соёл нь дэлхийн хамгийн нууцлаг эртний соёл иргэншлийн нэгд тооцоогддог. “Нууцлаг” гэдгийн учир нь нэгдүгээрт хүний толгойн хүрэл баримлуудын гадаад төрх нь өнөөгийн хүний гадаад төрхөөс этгээд өөр байдаг байна.

 Хоёрдугаарт их хэмжээний шижир алтан олдворуудтай. Жишээ нь: алтан баг, алтан таяг гэх зэрэг. Алтан таяг дээр загас, шувуу, сум зэргийн уран нарийн сийлбэртэй бөгөөд тэмдэг үсгийг нь одоо хүртэл тайлбарлаж чадаагүй байсаар байна. Гуравдугаарт олдворт үсэг бичгээр тэмдэглэсэн зүйл алга бөгөөд Хятадын эртний түүхийн сурвалж  бичгүүдэд ч энэхүү соёлын талаар тэмдэглэн үлдээсэн баримт огт байгаагүй аж.

 Шижир алтан баг

Дөрөвдүгээрт 3000 гаруй жилийн өмнө гэнэт алга болж, газрын доор булагдаж байснаа 1927 онд гэнэт олдсон. Тавдугаарт зааны яс, хаш чулуу, алт, хүрэл зэргээр бүтээсэн эд зүйлс нь бүгд тахилга дайлгын зориулалттай байсан ба нар, шувууны шүтлэгтэй байсан магадлалтай гэж эрдэмтэд үзсэн байна. 

 Сахиусан мод

 Нарны хүрд

Хятадын умард хилийн Эрээн хотноо 05-р сарын 11-ний өдөр нар налайн навчис ногоорон хүн зон амар амгалан.  Үүнээс яг нэг сарын өмнө буюу 04-р сарын 11-ний өдөр, Өвөр Монгол нь Хятадын 23 дахь  Чөлөөт худалдааны туршилтын бүсээр баталагдаж, Хятадын “Умардад нээлттай байлгах” стратегийн ажил алхам дэвшиж, Өвөр Монгол дэлхийн дэвжээнд гарах шинэ дүр төрхөө дэлгэсэн бол Эрээн хот нь  Чөлөөт худалдааны туршилтын бүсийн салбар бүсийн хувиар хөгжлийн шинэ боломжоо нээж билээ.

Юм юмны анхных нь үнэ цэнтэй байдагтай адил энэ өдөр Хятад, Монголын 40 гаруй сэтгүүлчид  Өвөр Монголын Чөлөөт худалдааны туршилтын бүс дэх анхны сурвалжлагын салхийг хагалснаар хоёр орны сэтгүүлчид хувь хувьдаа олзуурхаж байлаа.

 Монголын Сэтгүүлчдийн Нэгдсэн Эвлэлийн  дэд ерөнхийлөгч Г.Ариунчулуун:

- Хятад, Монголын сэтгүүлчид маш олон удаа хамтарсан сурвалжилга хийж ирсэн уламжлалтай. Энэ удаа Монгол улс 23 сэтгүүлчийн өргөн бүрэлдэхүүнтэй, Монголын сэтгүүл зүйн салбарт хамгийн их уншигчтай, үзэгчтэй Сонин, радио, телевиз, вэбсайтуудын сэтгүүлчид хүрэлцэн ирсэн. Бид зөв мэдээ мэдээллийг газар дээрээс нь хүргэхээр хичээнгүйлэн ажиллаж байгаа. Чөлөөт худалдааны бүс нь олон жил яригдаад ирсэн ч өмнөхөн Хятадын засгийн газраас албан ёсоор захирамж гаргаад ажил маш хурдтай болж байгааг хараад их баяртай байна. Зөвхөн хил орчмын хүмүүс биш, харин цаад гүндээ хол байгаа хүмүүс хил гарахгүйгээр хоёр талын худалдаа үйлчилгээнд оролцох боломжтой болохыг хоёр орны хүн бүрийн хүсэж байгаа зүйл. Хятадын худалдаа эрхлэгч, Монголын үйдэвэрлэгч нарын хүсэж харж байгаа зүйл. Энэ бүх барилга байгууламж нь хурдан байгуулагдаад, Чөлөөт худалдааны бүсийн үр шимийг нь ард түмэн хурдан хүртэх болтугай гэж харж байна. Өнөөдрийн хувьд ийм том төлөвлөлттөй том бүс болж байгааг би ч мэдээгүй, энэ олон сэтгүүлчдээр дамжуулаад Монголын ард түмэн гэрэл гэгээтэй боломжтой ирээдүйд бий  болох том төсөл явагдаж байгааг харна гэдэгт найдаж байна. 

 Өвөр Монголын Чөлөөт худалдааны туршилтын бүсийн Эрээн хотын салбар бүс нь чөлөөт худалдааны бүсийн бүтээн байгуулалтыг шинэ эхлэлийн цэг болгон авч, шинэ нээлт, шинэ алхам, шинэ ололт амжилтад анхаарлаа төвлөрүүлэн, Хятад-Монгол-Оросын эдийн засгийн коридорын чухал төв, хөрш орнуудтай найрсаг хамтын ажиллагааны загварыг бий болгоход хүчээ төвлөрүүлж байгаа  талаар сэтгүүлчид газар дээр нь хүрээд ойлгож мэдлээ.

Өвөр Монголын туршилтын чөлөөт худалдааны бүс нь Хятадын хойд хил дэх Орос, Монголын аль алинд нь нэгэн зэрэг нээгдсэн анхны чөлөөт худалдааны бүс юм. Хятад, Монголын гол хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүдийн сэтгүүлчдийн төлөөлөгчид энэхүү эрч хүчтэй нутгаар анх удаа чөлөөт худалдааны бүсийн бүтээн байгуулалтын талаар хамтарсан сурвалжилга хийсэн нь утга төгөлдөр арга хэмжээ болжээ.

 Өвөр Монголын Өдрийн сонины сэтгүүлч Сүнь Лю:

- Хятад, Монголын сэтгүүлчдийн хамтарсан сурвалжилгад оролцсондоо маш баяртай байна. Ялангуяа Өвөр Монголын туршилтын чөлөөт худалдааны бүсэд анхны сурвалжилга хийж байгаа маань их аз тохиол болж байна. Чөлөөт худалдааны туршилтын бүс нь хоёр оронд цоо шинэ боломж олгоно гэдэгт найдаж бий.

Хоёр орны сэтгүүлчид Эрээн хотод чөлөөт худалдааны салбар бүс байгуулагдсанаар Хятад-Монголын хамтын ажиллагаанд авчирсан шинэ уур амьсгалыг харж мэдэрч явлаа. Эрээн хот нь  Хятад улсын Монголд нээлттэй хамгийн том хуурай замын боомт бөгөөд Хятад, Монголын хоорондох хүн ардын солилцооны 70 гаруй хувийг, зайлшгүй шаардлагатай бараа бүтээгдэхүүний экспортын 80 гаруй хувийг хариуцдаг ба Чөлөөт худалдааны бүсийг баталсны дараа 18.35 хавтгай дөрвөлжин километр талбай бүхий олон улсын худалдаа, олон улсын ложистик, хил дамнасан аялал жуулчлал, олон улсын эмнэлгийн тусламж үйлчилгээ зэрэг өвөрмөц салбаруудыг хөгжүүлэхэд анхаарлаа хандуулж, Хятад-Монгол-Оросын эдийн засгийн коридорын чухал төв болох зорилготой юм.

Ярилцлагын үеэр хоёр улсын сэтгүүлчид 12-ны өдөр Эрээн хотод  Хаоган жимс, хүнсний ногоо, амуу будаа, хүнсний тосны импорт, экспортын парк, Мэн Кэ Лүн арилжаа худалдааны сүлжээ ХХК  зэрэг газаруудаар сурвалжилга авч, Хятадын жимс хүнсний ногооны экспортын байдалтай танилцав.

Монголын жимс, хүнсний ногооны импортын 70-80 хувийг Эрээн хотын "Хао Ган" компани хангаж байдаг. Тус компани өдөрт дунджаар 30 хөргөгчтэй ачааны машинаар Монгол улс руу жимс ногоо тээвэрлэдэг юм байна. Хао Ган компанийн дэд дарга Жан Юйчэн: 

- 2025 онд Монгол руу 173,600 тонн жимс хүнсний ногоо экспортолжээ. 2026 онд 180,000 тонн экспортлох боломжтой. 

Тэр бас чөлөөт худалдааны бүс батлагдаснаар хүйтэн агуулахын талбайг өргөтгөн байгуулж, Орос руу эспортолох үйл ажиллагаа нэмэгдүүлэхээр байна гэж хэлэв.

 Жолооч Т.Гүнжаргал: 

- Монголд жимс, ногоо авдаг 60 гаруй компани байдаг. Бүх жимс ногоог энэ агуулахаас 200 гаруй жимс ногоо тээвэрлэх зориулалттай машинаар ачаа тээвэрлэдэг. Эрээнээс гараад Улаанбаатар хүртэл 10 цаг явдаг. Энд хятадын гааль шалгалтаа явуулж, Монголын хил дээр гаальд шалгуулаад шууд Улаанбаатарт ачаагаа хүргэдэг. Эрээн хотын энэ жимс ногооны агуулах нь цэвэрхэн, стандарт нормтой учраас жимс, ногооны чанар бол маш сайн байдаг. Нэг машинд бүдүүн ногоо 20-25 тонн, нарийн ногоо 19-22 тонн ачиж тээвэрлэдэг.  7 хоногт 2 удаа явах тохиодол бий.

Монголын сэтгүүлчдийн холбооны төлөөлөгчид чөлөөт худалдааны бүс нь Хятад-Монголын хамтын ажиллагаанд илүү өргөн хүрээг нээж өгөх бөгөөд хоёр улсын хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүд харилцаа холбоонд гүүрэн үүрэг гүйцэтгэсээр байх болно гэж байлаа.

Өвөр Монголын чөлөөт худалдааны туршилтын бүс нь Хөх хот, Манжуур, Эрээн хот гэсэн гурван томоохон бүсийг байгуулж, мэдээлэл солилцох, тээвэр, ложистик, нөөцийн хуваарилалт, технологийн инновац, аж үйлдвэрийн хамтын ажиллагааны "таван төв" болгон хөгжлийн байр сууриа тогтоосон. Сэтгүүлчид өөрсдийн дуран, үзгээр дамжуулан Өвөр Монголын чөлөөт худалдааны туршилтын бүсийн дүр зургийг хоёр орны уншигчдад толилуулж, "Бүс ба Зам” санаачилгын хамтын бүтээн байгуулалтын шинэ бүлгийг тод томруунаар бичиж байна.

 Сань Шин Дүй музейн дэргэд орших, эртний Шү нутгийн археологийг танилцуулахаар зорилго болгосон энэхүү бааз нь археологийн малтлагын орчныг сэргээн байгуулж, дуураймал малтлага, гар урлалын хөтөлбөрөөр дамжуулан археологи ба эртний Шү газрын түүхийг танилцуулдаг байна.

 Аяллын багийнхан резиний хэвийг ашиглаж, хүн төрхтэй хүрэл баримлыг шохойгоор урлан, шижир алтан өнгөөр нүүрийг нь будаж, өөрөө гар бие оролцон “Алтан багт хүрэл хүн”-ийг бүтээцгээлээ. 

 Дү Жян Янь гэдэг нь эртний Байлдаант улсын үеийн Чинь улсын үед баригдсан усны байгууламж болно. Дэлхийн хамгийн эртний бөгөөд өнөөг хүртэл ашиглагдаж буй далангүй усалгааны байгууламж юм. Тэр нь Минь мөрний байгалийн нөхцөлд тулгуурлан үерээс хамгаалах, усалгааны үүргийг зэрэг гүйцэтгэдэг байна.

 Тодруулж яривал эхний алхамд цаст уулнаас эх авсан Минь мөрний усыг Юйлэй уулыг сэтлэн Чэндү хотруу татсан байна.  Уулыг сэтэлсэн энэхүү амыг “Бао Пин Көү” буюу “Эрдэнийн лонхны ам” гэдэг аж. Дараа нь хэтэрхий их ус урсаж ирэн Чэндү хотод үерийн гамшиг учруулахаас сэргийлэн дээд урсгалд нь “Юйзүй” буюу “Загасны ам” нэртэй байгууламж барьж, Миинь мөрнийг хоёр урсгал болгон салбарлуулж, угийн урсгалыг “Гадаад мөрөн” хэмээн, “Эрдэнийн лонхны ам”-руу салбарлаж гарсан урсгалыг нь “Дотоод мөрөн” гэж нэрлэжээ.

“Юйзүй” буюу “Загасны ам”

Дотоод мөрөн нь Чэндү хотыг чиглэн урсдаг ба бороо тунадас ихтэй улиралд усны түвшин дээшлэх үеэр “Фэй Ша Янь” буюу “Элс үсэргэх далан”-гаар илүүдэл усаа Гадаад мөрөнд цутгадаг байна. Ийнхүү энэхүү гурван байгууламжийн ачаар Чэндү хот нь усны хэрэгцээгээ хангадаг төдийгүй үерийн гамшгаас зайлсхийж чаддаг байна. Энэ бол хоёр мянга гаруй жилийн өмнөх Чинь улсын түшмэл Ли Бин хэмээгч хүний оюун билгийн үр бүтээл ажгуу. 

“Бао Пин Көү” буюу “Эрдэнийн лонхны ам”

 Эртний ус хаших аргачлалтай танилцаж буй нь

 Зуу гаруй жилийн түүхтэй дүүжин гүүрээр гол гаталлаа

“Хятадын эртний гурван улсын түүхийн ул мөрөөр” Сычуань - Чүнчингийн соёлтой танилцах аяллын багийнхан 05-р сарын 11-ний өдөр “Хулсны баавгайн хөндий” буюу Чэндү хотын хулсны баавгайн үржүүлгийн баазтай танилцлаа.  

Энэхүү бааз нь Хятадын аварга хулсны баавгайг байгальд нь дасган нутагшуулах судалгааны анхны бааз бөгөөд одоогоор 12 толгой хулсны баавгай, 20 толгой улаан панда тэжээж байгаа аж.

 Тус парк нь 2007 оны 03 дугаар сард 10 сая юаний хөрөнгөөр байгуулагдсан бөгөөд Эрээн хотод жимс, хүнсний ногооны төрлийн хөдөө аж ахуйн бүтээгдэхүүн экспортлох эрх бүхий гаалийн хяналтын байгууллага дотооддоо байрласан цорын ганц компани юм.

Үндсэн үйл ажиллагаанд жимс, хүнсний ногоо экспортлох худалдаа; бэлэн хоол, хүнсний бүтээгдэхүүний урьдчилан боловсруулалт /хөлдөөсөн жимс ногооны үйлдвэрлэл, жимс ногооны хатаамал, хөлдөөн хатаах үйлдвэрлэл, төмсний шарсан бүтээгдэхүүний хагас боловсруулалт/, амуу будаа, хүнсний тосны импорт, экспорт, логистик, агуулахын хадгалалт, тээвэрлэлтийн үйлчилгээ багтана.

 Паркийн нийт талбай нь 80,000 м.кв, нийт 60 сая юаниас дээш хөрөнгө оруулалттай. Үүнд: 13 ширхэг, 25,000 м.кв талбайтай, нийт багтаамж 20,000 тонн тогтмол температуртай агуулахтай. 10,000 м.кв талбай бүхий хяналт шалгалтын талбайтай. 3,700 м.кв талбай бүхий хамтарсан шалгалтын нэгдсэн албаны байртай. Хамтарсан шалгалтын байгууллагын байр нь электрон үйлчилгээний мэдээллийн платформ, авто жингийн систем болон холбогдох тоног төхөөрөмжөөр бүрэн хангагдсан. Паркийн дотор болон гадна орчин 24 цагийн цахим хяналтын камерын системтэй, мэргэжлийн шинжилгээний лаборатори, жимс ногооны аюулгүй байдлын хяналт шинжилгээ хийх орчин үеийн тоног төхөөрөмжөөр тоноглогдсон бөгөөд экспортын бүтээгдэхүүний чанар, аюулгүй байдлыг бүрэн хангадаг.

 Хятадын тавдугаар сарын амралтаар маш олон гадаадын жуулчид Хятад ирж жуулчиллаа. Шечэн сүлжээнд нийтэлснээр, тавдугаар сарын амралтаар Орос, Япон, Өмнөд Солонгос, Малайз, АНУ, Тайланд, Сингапур, Их Британи, Канад, Франц зэрэг улсын жуулчид Хятадад олширч, үүнд Оросын жуулчдын давхардсан тоо өмнөх оны мөн үеэс 120.1 хувиар нэмэгджээ. Хятад, Оросын хооронд визгүй зорчих бодлогын үргэлжилсэн нөлөө болон Хятадын тавдугаар сарын амралт нь Оросын амралтын өдрүүдтэй давхардсанаар Оросын жуулчдын Хятад руу аялах хүслийг бадраасан байна. Оросын жуулчдын Хятадад очих газрын сонголт хил хязгаараас эх газрын бүс нутаг руу тэлэх хандлагатай бөгөөд Чунцин, Жанжиажөү, Чэнду хотууд мэдэгдэхүйц өсөлттэй боллоо.

 Tongcheng Travel-ийн харьяа олон улсын аялал жуулчлалын платформ болох HopeGoo-ийн мэдээллээс харахад, тавдугаар сарын амралтын үеэр Хонконгоор дамжин Санья, Чэнду, Чанша, Ухань, Шиань болон бусад газруудаар аялах гадаадын жуулчдын тоо мэдэгдэхүйц нэмэгдсэн байна. Ялангуяа, Санья хотод Оросын жуулчдын тоо мэдэгдэхүйц нэмэгджээ. Шанхай, Бээжин, Гуанжөү, Шэньжэнь, Чэнду, Чунцин, Шямэнь, Ханжөү, Кунмин, Чиндао хотууд нь хавар зууны улирлын үеэр жуулчдын таашаадаг хотууд юм. Олон улсын нислэгийн давтамж нэмэгдэж, визгүй зорчих бодлогыг өргөжүүлсний үр дүнд өнгөрсний таашаал бага газруудыг жуулчдын анхаарлын төвд оруулсан. Жанжиажөү нь 20 алдартай хотын дундаас хамгийн өндөр өсөлттэй байсан бөгөөд зорчигчдын тоо өмнөх оны мөн үеэс 80.3 хувиар өссөн байна.

 Бүх Хятадын Сэтгүүлчдийн холбоо, БНХАУ-аас Монгол Улсад суугаа Элчин сайдын яам, Монголын Сэтгүүлчдийн Нэгдсэн Эвлэл санаачлан, ӨМӨЗО-ны Ардын Засгийн газрын Хэвлэл мэдээллийн алба гүйцэтгэж, Бээжин хотын Ардын Засгийн газрын Хэвлэл мэдээллийн алба, ӨМӨЗО-ны Ардын Засгийн газрын Гадаад хэргийн алба хамтран зохион байгуулж буй “Нээлттэй хамтран ажиллаж, хөгжлийг ахиулъя” Хятад, Монголын хэвлэл мэдээллийн Бээжин, Өвөр Монгол дахь хамтарсан сурвалжилга өнөөдөр буюу 05-р сарын 11-ний үдээс хойш Эрээн хотод эхэллээ.

 Энэхүү арга хэмжээнд Монголын Монцамэ агентлаг, “Үнэн” сонин, “Өнөөдөр” сонин, “Өдрийн сонин”, MIV зэрэг томоохон хэвлэл мэдээллийн байгууллага, мөн Zuv.mn, Mass.mn, News.mn зэрэг сайтууд, түүнчлэн “Гуанмин өдрийн сонин”, “Ардын өдрийн сонин” зэрэг Хятадын хэвлэл мэдээллийн хэрэгслийн 40 гаруй сэтгүүлч оролцож байна.

“Нээлттэй хамтран ажиллаж, хөгжлийг ахиулъя” уриан дор болж буй энэхүү сурвалжилга нь Өвөр Монголын Чөлөөт худалдааны туршилтын бүсийн Эрээн хотын салбар бүсээс аяны жолоогоо сунгаж, Эрээн дэх Хятад, Монголын эдийн засгийн хамтын ажиллагааны бүс, Эрээн хотын Хаоган жимс, хүнсний ногоо, амуу будаа, хүнсний тосны импорт, экспортын парк ХХК, Улаанцав хот дахь Улаанцавын Хунфү хөдөө аж ахуйн компани болон Хятадын сэрүүн бүсийн хүнсний ногооны академичийн ажлын станц, Бээжин хот дахь Бээжингийн “Модуль ертөнц” хиймэл оюун ухааны шинэ чанарын аж үйлдвэрийн хотхон, Xiaomi автомашины супер үйлдвэр зэрэг газруудаар сурвалжилга өрнүүлэх болно.

 Сурвалжилгын аян 05-р сарын 16-ны өдөр хүртэл үргэлжилнэ. Энэ хугацаанд сэтгүүлчид Бээжин, Өвөр Монголын роботын ертөнц, хиймэл оюун ухааны “Модуль ертөнц”, шинэ эрчим хүчний ухаалаг үйлдвэрлэлийн судалгаа, хөгжүүлэлтийн баазууд, чөлөөт худалдааны бүс, олон улсын ложистикийн паркууд, нүүрстөрөгчийн ялгаруулалтгүй тооцооллын эрчим хүчний баазууд, хил дамнасан худалдааны аж ахуйн нэгжүүд, орчин үеийн хөдөө аж ахуйн паркуудаар зочлох болно. Тэд чөлөөт худалдааны бүсийн бүтээн байгуулалт, хиймэл оюун ухааны салбарын экосистем, ухаалаг үйлдвэрлэл, ногоон эрчим хүч зэрэг сэдвээр ярилцлага, сурвалжилга хийж, Хятадын орчин үеийн ололт амжилтыг харуулахын зэрэгцээ Хятадын өндөр түвшний нээлттэй, харилцан ашигтай хамтын ажиллагааны түүхийг танилцуулах болно.

Хятад, Монголын хамтарсан хэвлэл мэдээллийн хамтын сурвалжилгын арга хэмжээ олон жилийн турш зохион байгуулагдаж ирсэн бөгөөд Хятад, Монголын мэдээллийн салбарын солилцоо, хамтын ажиллагааны чухал брэнд арга хэмжээ болж, хоёр талын хэвлэл мэдээллийн хэрэгслийн солилцоо, практик хамтын ажиллагааг дэмжих, хоёр ард түмний харилцан ойлголцлыг нэмэгдүүлэхэд эерэг үүрэг гүйцэтгэсээр иржээ.

Уг сурвалжилга нь Хятадын “15 дахь таван жилийн төлөвлөгөө”-ний анхны жил, Өвөр Монголын чөлөөт худалдааны туршилтын бүсийг албан ёсоор нээсний дараа болж буй Хятад, Монголын анхны хамтын сурвалжилга болж байгаа бөгөөд хоёр орны хөгжилд илүү их оюуны дэмжлэг үзүүлэх, хоёр талын хамтын ажиллагааг илүү уян хатан, тогтвортой болгох нь дамжиггүй юм.

Монгол анагаах ухааны ажилтнуудад зориулсан уламжлалт анагаах ухааны анхны сургалтын (2026) нээлтийн ёслол 05-р сарын 11-нд Хөх хотод боллоо. Энэхүү арга хэмжээ нь Өвөр Монголын умард зүг нээлттэй байх, "Бүс ба Зам" санаачлагыг гүнзгийхүүлэх, Эрүүл мэндийн торгоны замыг байгуулахад хувь нэмэр оруулах чухал гүүрэн гарц болсон байр сууринд суурилсан бодит үйл ажиллагаа юм. Энэ нь Хятад, Монголын уламжлалт анагаах ухааны салбарын солилцоо, хамтын ажиллагааг гүнзгийрүүлэх, ард түмний сайн сайхны төлөөх холбоог бэхжүүлэхэд чухал ач холбогдолтой.

Дарга Ши Жиньпиний шинэ эриний Хятадын онцлогтой социализмын дипломат үзэл баримтлалын удирдлага дор "Бүс ба Зам" үндэсний санаачилгыг чансаатай хөгжүүлэх ажлыг гүнзгийрүүлэх, ӨМӨЗО-ы "1571" ажлын төлөвлөгөөг бүрэн хэрэгжүүлж, чөлөөт худалдааны бүсийг баталсан томоохон боломжийг ашиглан, умард зүг рүү нээлттэй болгох ажлыг тасралтгүй дэмжин хурдасгаж байна. Монгол анагаах ухаан нь Хятадын уламжлалт анагаах ухааны чухал хэсэг төдийгүй Хятад, Монгол хоёр орны ард түмний зүрх сэтгэл, оюун ухааныг холбосон соёлын холбоо юм.

Энэхүү сургалтыг ӨМӨЗО-ы Ардын Засгийн газрын Гадаад хэргийн алба санаачлан, ӨМОУМЭ болон "Тал нутгийн Торгоны Замын ажлын газар-Хятад-Монголын Эмнэлгийн Үйлдвэрлэл-Боловсролын Интеграцийн Практик Бааз" хамтран зохион байгууллаа.

Сургалтаар Монгол анагаах ухааны олон улсын боловсон хүчний мэргэжлийг дээшлүүлэх, "онол + дадлага + хэлэлцүүлэг + судалгаа" модульчлагдсан сургалтын загварыг нэвтрүүлэх, чансаатай клиник сургалтын нөөцөд тулгуурлах, Монгол анагаах ухааны клиник, сувилахуйн болон сургалтын агуулгын талаарх өвөрмөц оношилгоо, эмчилгээний аргуудыг системтэйгээр нэвтрүүлэхэд чиглэгдэж байгаагаараа онцлог болж байна.

Сичуань хоолны музей нь Сичуань нутгийн идээ ундааны соёлоор сэдэвчилсэн музей болно. Уг музей нь мөн Сичуань хоол, Сичуань дарс, Сичуань цай, Сичуань дуурь, Сичуань архитектур, Сичуаний онцлог бүхий цэцэрлэгт хүрээлэн гэх мэт Сичуань нутгийн соёлын өвөрмөц элементүүдийг хамарсан байдаг.

Музей нь ойролцоогоор 40 мү /2.7 орчим га/ талбайг хамардаг бөгөөд 6000 гаруй эд зүйлсийн цуглуулгатай.

Олон улсын оюутнууд Сичуань хоолны музейд зуухны эзний тахилгын соёлтой танилцсан төдийгүй Хятадын эртний Хань гүрний үеийн хувцсаар гоёж дурсгал үлдээлээ

 Олон улсын оюутнууд Сичуань хоолны музейд өөрсдөө гар бие оролцон панда баавгайн хэлбэртэй мантуу хийж үзлээ 

 Том чулуун тээрмээр буурцаг тээрэмдэж үзлээ

 Халуун ногоотой буурцагны нухаш хийх аргатай танилцлаа

 Чэндү хотын Шуанлю нисэх онгоцны буудалд газардлаа

Тус арга хэмжээ нь 05 дугаар сарын 15-ны өдрийг хүртэл үргэлжлэх бөгөөд арга хэмжээний хүрээнд БНХАУ-д суралцагч Монгол Улсын 8 оюутан, ОХУ-ын 7 оюутан, Хятад, Монгол, Оросын сэтгүүлчдээс бүрдсэн баг Сичуань муж, Чүнчин хотоор аялан сурвалжлах болно.

 Мөн өдрийн үдээс хойш Чэндү хотын Үхөү сүмтэй танилцлаа 

Үхөү сүм нь Хятадад өнөөг хүртэл хадгалагдан үлдсэн хаан, жанжин нарыг хамтад нь тахидаг цорын ганц сүм юм. Тодруулбал Хятадын эртний гурван улсын үеийн Шү улсын хаан эзэн Лю Бэй болон цэргийн эрдэмтэн Жүгэ Лян, мөн Шү улсын баатруудыг дурсган тахидаг байна. “Гурван улсын ариун газар” хэмээн алдаршсан тус сүм нь эртний гурван улсаар сэдэвлэсэн дэлхийн хамгийн нөлөө бүхий дурсгалт музейд тооцогддог.  

  Жиньли эртний гудамжаар

Үхөү сүмийн хажууханд нь орших Жиньли эртний гудамж нь эртний гурван улсын соёл, Сичуаний баруун нутгийн амьдрал ахуй, ардын өвөрмөц уламжлалыг хослуулсан онцлогтой.

 Куаньжай гудам буюу Өргөн нарийн гудамж нь Чэндү хотын хуучин төвт байрлах бөгөөд Өргөн гудамж, Нарийн гудамж, Худагт гудамжнаас бүрддэг.

 Чин улсын үеийн Сичуаний баруун нутгийн орон сууцны хэв маягийг хадгалсан энэхүү гудам нь Чэндүгийн уламжлалт ахуй соёлыг илэрхийлсэн аялал жуулчлалын бэлгэ тэмдэг болохуйц цэг болжээ.

 “Роботын ертөнц” студи нь Энэ нь Чэндү хотын Жиньжян дүүрэгт байрлах роботын соёл, аялал жуулчлалын цогц төв бөгөөд төрөл бүрийн ухаалаг роботуудыг нэг дор төвлөрүүлсэн. Технологийн туршлага, интерактив үзүүлбэр, шинжлэх ухааны танин мэдэхүйн сургалтыг гол агуулгаа болгосон технологийн аялал жуулчлалын цэг юм. 

 Гадаад оюутнууд Хятадын сүүлийн үеийн роботын үйлдвэрлэл техник технологитой танилцан, ухаалаг технологиудыг биечлэн туршиж үзлээ

ОХУ-ын ерөнхийлөгч Владимир Путин Ялалтын баярт зориулсан уламжлалт илтгэлийнхээ үеэр Украин дахь дайнаа зөвтгөж, НАТО-г буруутгалаа.