Хүүхдийн булан - www.Choibalsan.mn

Орчин үеийн хүүхдийн үлгэр буюу цуврал алуурчины тэмдэглэл...

saikhnaa — Sat, 14 Apr 2018 07:49:29 +0800

Сүүлийн үед гарсан хүүхдийн үлгэрийн номнуудыг эцэг эхчүүд шүүмжилэх нь их. Тэгвэл "Төөхөн хүү мангас эмгэн хоёр" гэх гарчигнаасаа эхлээд ямар ч утга найруулагагүй хүүхдийн үлгэрийн номон дээр цуврал алуурчины тухай тэмдэглэл шиг үлгэрийг бичжээ. Энэ үлгэрийг уншсан хүүхдүүд байтугай эцэг эхчүүд айдас хүрмээр. Энэхүү хүүхдүүдэд зориулсан үлгэрийн номыг шүүмжлэх томчууд цөөнгүй байна.

Хүүхэд стресст ордог уу?

munkhbat — Tue, 31 Jan 2017 13:30:18 +0800

Бага насны хүүхдийг санаа зовох юмгүй, баяр баясгалантай сайхан нөхөд гэж бид боддог. Гэвч энэ нь тийм биш ажээ. Сэтгэл судлаач David Elkind судалгаагаараа "насанд хүрэгчид хүүхдийг наснаасаа түрүүлж том болох, их зүйлийг мэддэг, чаддаг болохыг шаарддаг”- аас бага насны хүүхэд ихэнхдээ стресст ордог гэдгийг тогтоожээ.

Хүүхдийг стресст оруулдаг хүчин зүйлс

• Эцэг эхийн салалт бага насны хүүхдэд хамгийн их айдас, стресс үүсгэдэг байна.

• Хүчирхийлэл бие махбодийн, сэтгэл санааны, бэлгийн хүчирхийллийн үед маш ихээр айдас, түгшүүр стресст автдаг.

• Бага насны хүүхдийг олон төрлийн үйл ажиллагаанд оролцуулж, тэднээс ихийг шаардах нь стресст оруулах үндсэн шалтгаан болдог ажээ.

• Гэр бүлийн таагүй орчин эцэг эхийн хэрүүл маргаан таарамжгүй байдал

• Гэр бүлийн гишүүн хүнд өвчтэй байх, гэмт хэрэгт холбогдсон байх

• Байнга хамт байдаг асран хамгаалагч нь өөрчлөгдөх, хүүхдийн өдөр тутмын хэв маяг өөрчлөгдөх, цэцэрлэгт, сургуульд шинэ орчинд очиход хүүхдэд дасан зохицох байдал алдагдаж сэтгэлийн таагүй байдалд ордог байна.

Хүүхдийн стрессийн илрэл

• Орондоо шээх

• Тайван бус унтах, зүүдлэх, зүүдэндээ ярих, хар дарах

• Хүүхэд тогтворгүй, анхаарал төвлөрөхгүй байх

• Хуруугаа хөхөх, хумсаа мэрэх

• Нүдээ цавчлах, үсээ имрэх

• Харандаагаа мэрэх

• Уур уцаартай, уйланхай болох

• Энд тэнд өвдлөө гэх мэтээр зовиур хэлэх

• Юманд идэвх сонирхолгүй болж аль болох ганцаараа байхыг хүсч зожигрох

Стресстэй хүүхдэд хэрхэн туслах вэ?

• Юуны өмнө хүүхдэдээ цаг зарцуулж, ямар зүйл сэтгэлийг нь зовоож байгаа талаар ярилцан, учир шалтгааныг олохыг хичээгээрэй.

• Өдөр бүр хүүхэдтэйгээ цэцэрлэг, сургууль дээрээ найз нөхөд, багштайгаа өдрийг хэрхэн яаж өнгөрүүлсэн талаар ярилцаж хэвшээрэй.

• Хүүхдэдээ өөртөө итгэх итгэлийг нэмэгдүүлж сайн зүйлийг нь урамшуулж, сайшааж байх хэрэгтэй.

• Зохистой сайн хооллож, хангалттай унтуулж амрааж байхад анхаарлаа хандуулж байгаарай.

• Ердийн хичээл, сургуулийн хөтөлбөрөөс гадна хүүхэд өөрөө сонирхолгүй эсвэл хэт олон сургалт, хичээлд хамруулахгүй байх

• Хүүхэдтэйгээ намуун дөлгөөн байдлаар харьцахыг эрмэлзээрэй.

Гэвч хүүхэд болгонд заримдаа уйлах, тааламжгүй зүйлдээ уурлах, зөрүүдлэх нь хэвийн үзэгдэл юм. Харин дээрх шинж тэмдгүүд удаан хугацаанд таны хүүхдэд илэрч байвал та мэргэжлийн эмчид хандан зөвлөгөө аваарай.

Танай гэр бүлд аз жаргал, эрүүл энхийг хүсье!

Эх сурвалж: Сэтгэцийн Эрүүл Мэндийн Үндэсний Төв

"Монголын сайхан бичигтэн-2016” улсын уралдааны тусгай шагналт Ариунбатын Энх-Учрал

marsbold — Mon, 16 Jan 2017 13:49:39 +0800

Монгол бичгээр хэвлэгддэг ганц сонин болох "Хүмүүн бичиг” сониноос жил бүр зохиогддог "Монголын сайхан бичигтэн-2016” улсын уралдаан 20 дахь жилдээ зохион байгуулагдаж дүнгээ гаргалаа. Энэхүү уралдаанд 7 төрлөөр 700 гаруй сайхан бичигтэн өрсөлджээ. Мэргэжлийн багш, сонирхогчид оролцдог "Уран бичлэг”-ийн төрөлд 120 гаруй бүтээл өрсөлдсөнөөс Дорнод аймгийн Улсын тэргүүний Тавдугаар сургуулийн 11д ангийн сурагч Ариунбатын Энх-Учрал тусгай байр эзэлсэн байна. Энэ нь "Уран бичлэг”-ийн төрөлд Дорнод аймгаас шалгарсан анхны уран бүтээлч болжээ. А.Энх-Учрал уран бичлэгээр 3 дахь жилдээ хичээллэж байгаа бөгөөд 5-р сургуулийн багш Д.Оюунжаргал, "Содон чимээ” сургалтын төвийн багш Б.Алтантуяа, уран бичээч Ш.Гэрэлсайхан нарын удирдлаганд шат дараалан суралцаж ийм амжилт үзүүлсэн байна.

"ХЭЛЦ ҮГ" ДУНД АНГИ

tonshuul — Thu, 12 Jan 2017 21:15:25 +0800

Гартаа цавуутай-юм хумсалдаг, хулгай хийчихдэг

Гутлаа шаахайгаар солих-алдаатай наймаа хийх

Гүвээний цаанаас тархидах-нүднээс далд муулах

Гүзээ шороодох-үхэх

Гүзээнд наасан дэлүү шиг-огт салахгүй дагах

Гүү саах-Хоёр шагай дээш нь ээлжлэн чулуудаж, алдалгүй барьж авч тоглох

Гүйх ухаантай-юмыг түргэн сэтгэдэг

Гэдэн хөдлөх-Зөрүүдлэх, гөжих

Гэдсэндээ хөлөө хийлцэх-бие биенийхээ мууг үзэх гэж өрсөлдөх

Гэдсээ илэх-Ажил төрөлгүй алхайн хэвтэх

Данс бодох-Өшөө хонзон авах

Дайран дээр нь давс хийх-Юмыг улам лавшруулах

Далайн урд гарч үзсэн далан урхи тас хазсан хүн-хашир,туршлагатай

Далан таваар буух-ялагдаж дийлдсэнээ бүрэн хүлээх

Данс дугуйлах-Эцэс болгох, гүйцээх

Давс гүйлгэх-унтах

Долоо шархадсан чоно шиг-Туйлын хашир болсон

Дааган хомоол-хялгасаар холбогдсон 2 хомоол, үүнийг унага ихэрлэнэ гэж бэлгэдэл болгон ханын толгойноос өлгөдөг

Гэрийн утааг үзэх-гэрлүүлэх, айл болгох

Гэсдэггүй толгой-юмыг ойлгодоггүй

Гэр хагартал-маш чанга

Гэр давхарлах-татвар эм авах

Дотор газраас өр нэхэх-өлсөх

Долоон хөл зовлого-Бие

Дотор өмрөх-сэтгэл ихэд зовох,шаналах

Дөрөөгүй залрах-явган ирэх

Дэгс буудах-худал хэлэх

Дуун дээр-сонсонгуут, цааргалалгүй

Дэнгийн эрвээхий шиг-хөнгөмсөг, аальгүй

Дээлийн гол-чадал муутай, дорой хүн

Дэр авах-тулалдаанд үхэхдээ нэг ч болсон дайсныг алаад үхэх

Дээлэндээ багтахгүй болох-

1. ихэд уурлах

2. Дээгүүр зантай болох

Дээлээ толгой дээгүүрээ нөмрөх-хэрэгт татагдан шоронд орох

Ёроолгүй сав-ханаж цаддаггүй

Жавтий хүртэх-зодуулах

Жанч халах-лам үхэх

Жаргаа барих-унтах нойрсох

Жигүүр өд болох-хань хамсаатан болох

Задгай амтай-эрээ цээргүй ярих

Загатнасан газар нь маажсан юм шиг-санаанд нь яг таарах

Зажлалгүй залгих-өлхөн дийлэх

Зам нь шулуудах-саад бэрхшээлгүй болох

Зан нь хувирч Залаа нь гозойх-хуучин байдлаасаа хувирч өөрчлөгдөх

Зангууны ноос түүж эсгий хийх-огт бүтэхгүй зүйлийг сэдэх, санаачлах

Захаас аван-зөндөө мундахгүй

Зараалын морь-юм юманд зарагдаж явдаг хүн

Зоогийн сав зогсоолдоо хүрэх-цадах

Зөөлөн бөх-нойр

Зуузай дарах-гүйцээд зэрэгцэн давхих

Их бэлэг ургуулах-эхнэр гуйх

Иш мухаргүй-учир нь олдохгүй

Ишиг эгээ л хаячихсангүй-маш их даарах

Луун сүүл унжих-луйвардах, амласан зүйлээ өгөхгүй байх

Малгайн үс сэргээх-цэнгэг агаарт түр гарч,зугаалах

Малд нүдтэй-малыг зүсээр нь таньдаг

Махаа идэх-туйлаас зовох

Мах цусны барилдлагатай-садан төрлийн холбоотой

Мах шөл тэнцүү-тарган ч биш, туранхай ч биш

Мод толгой-гаанс

Могойд хатгуулсан юм шиг-гэнэт ухасхийн босох

Мөлхөө Лувсан-Чоно
Модон хундага-чононоос хамгаалж нялх унаганы хүзүүнд зүүдэг хэл мэт хэлбэртэй нимгэлж зорсон 5-7 ширхэг мод

Монголоо алдах-монгол ёс заншлаа умартан гээх

Мөнгө уух-их цалин авах

Мөнгөөр зодох-их мөнгө өгч байгаад хэргээ бүтээх

Мөр бүтэн-хувцас, хунартай

Мөр хөөх-нэг юм дагнан эрхлэх

Мухар нударгаар бухын хамар нүхлэх-муйхарлах

Мэндийн босго-уралдаанд хамгийн сүүлд ирсэн морьд /дааганаас бусад/

Мэх үхэх-арга барагдах-яах ч аргагүй болох

Нааш харах-санаа тавих, харж үзэх

Навчинд бараалхах-чих няслах

Наран тэмээ-нэг бөхтэй тэмээ

Найман ясанд хэлхсэн-маш туранхай

Нар битүүгээр-нар мандаагүй байхад

Наран хайнаг-монгол бух, сарлагийн үнээ хоёрын дундаас гарсан хайнаг

Номын хурим хийх-эрдмийн зэрэг хамгаалсны дараа хийх найр

Нохой хэрэг-ээдрээтэй хэрэг

Нохойн гуяар даллах-амар хялбар олох

Нохойн наадам-хийхэд амар ажил

Нохойн хороо-эмх замбараагүй газар

Нүд нь өөхлөх-зан авир бардам болж, хэр баргийн юм тоохоо болих

Нүдний хор орох-олны шунан шохоорхох

Нүүр баатар-айх юмгүй

Нүүр тахлах-нэрийг гутаалгүй авч гарах

Нутаг заагдах-цөлөгдөх

Нүүр шагнах-тал өгөх, эелдэг зан гаргах

Нэхий хэдрэгдэх-хурхирах

Нурууг нугалах-ажлын голыг хийж дуусгах

Оготны нүхээр багтах-зальтай

Нэхэл хатуу-нэг шаардвал салдаггүй

Олон гартай-юмыг жигд хийдэггүй

Оюуны ам нээх-гэгээрэх, ухаарах

Гурван үүд-бие, хэл, сэтгэл гурав

Салхи оруулах-ном дэвтрийг удтал уншихгүй байгаад үзэх, унших

Сав уудлах-Инж өгөх

Хар нүд хага татах-нойрноос дөнгөж сэрэх

Сарны хөвүүн-Од

Сул орхисон сур дэмий орхисон дээс болох-захиргаагүй болох

Сархинаг нь хатах-ам нь ихэд цангах

Суганд хавчуулах-ивээлд байх

Сохор харын өртөөнд очих-унтах

Сарны боорцог-Еэвэн

Суганд хавчуулагдах-ивээлд байх

Сум долоолгох-буудаж алах

Сухай ташуур-могой

Халбага хагарах-хэрэлдэх, муудалцах

Хана үдмээр-маш туранхай

Хомоол хамах-уралдуулсан морь хоцрох

БАХАРХАМ ХҮҮХЭД: 2016 oны онцлох сурагч

marsbold — Wed, 28 Dec 2016 09:49:52 +0800

Хүүхдийн төлөө үндэсний зөвлөл, Засгийн газрын хэрэгжүүлэгч агентлаг Гэр бүл, хүүхэд, залуучуудын хөгжлийн газраас хамтран жил бүр "Оны онцлох хүүхэд”-ийг шалгаруулдаг уламжлалтай. 2016 оны онцлох хүүхдийн "БҮТЭЭЛЧ, АЖИЛЧ ХИЧЭЭНГҮЙ БАЙДАЛ, МЭРГЭЖЛИЙН ЧИГ БАРИМЖАА” НОМИНАЦИ"-д Дорнод аймгийн Хэрлэн сумын Хан-Уул цогцолбор сургуулийн 6в ангийн сурагч Хүрэлзүрхийн Мөнхшагай шалгарсан байна. Тэрээр 2016 онд БСШУЯ-аас гаргасан "Хүүхэд нэг бүрийн хөгжил” амжилтын номд бишгүүр хөгжмийн амжилтаа хэвлүүлсэн байна. Үе тэнгийнхээ хүүхдүүдийг манлайлан сурлагын амжилт, урлаг тэр дундаа бүжгээр хичээллэж олон амжилт үзүүлсэн үнэхээр бахархам бас их даруу төлөв сурагч хүү байлаа. Мөнхшагай нь алаг мэлхий, шагай шүүрэх, морь уралдуулах, шагай няслах, ингэ ботго нийлүүлэх зэрэг тоглоомуудыг үе тэнгийнхэндээ заан сургах, ардын уламжлалт өв соёлоо түгээн дэлгэрүүлэх, үйлсэд хувь нэмрээ оруулж яваа сурагч юм.

Өсвөрийн сагсчид олон улсын тэмцээний аварга болов

marsbold — Mon, 26 Dec 2016 16:12:09 +0800

ОХУ-ын Эрхүү хотноо болсон өсвөрийн сагсан бөмбөгийн олон улсын тэмцээнд Монголын хоёр баг түрүүлж, аваргын алтан медалийг хүртлээ. Энэ удаагийн тэмцээн U-10, U-11 насны ангилалд явагдсан бөгөөд ОХУ-ын мужийн 10, Монголын дөрвөн баг өрсөлдсөн.

Өчигдөр/2016.12.25/ болсон алт болон хүрэл медалийн төлөөх тоглолтод Монголын дөрвөн баг бүгд шалгараад байсан. Ингээд аваргын төлөөх шийдвэрлэх тоглолтод манай хоёр баг өрсөлдөгчөө хожиж, цомын эзэн болжээ. Харин хүрлийн төлөөх тоглолтод манайхан хожил байгуулж чадаагүй байна.

Тэмцээний хэсгийн тоглолтод манай баг өндөр амжилтыг үзүүлж, Улаан-Үүд /69:12/, Чита /89:14/, Красноярск /31:30/ зэрэг хүчтэй багуудыг хожиж, аваргын төлөө өрсөлдөх боломжтойгоо харуулж байсан юм. Аваргын төлөөх тоглолтод ч зохион байгуулагч орны багуудыг илүүрхэн хожиж, хоёр алтан медалийг хүртлээ.

Тэмцээний хоёр насны ангилалд "Билэгдлийн гарааны таван тоглогч"-д нэрлэгдсэн бөгөөд 10 насанд П.Энгүүн, Б.Энхбаяр, 11 насанд Т.Төрбаяр, О.Төрболд нар багтлаа.

Олон улсын тэмцээнд оролцсон Монголын багийн ахлагчаар Монголын Үндэсний сагсан бөмбөгийн холбооны Ерөнхий нарийн бичгийн дарга С.Тулга ахалсан бол дасгалжуулагчаар Отгонбаатар, Ванчинсүрэн, Пүрэвсүрэн, Баттогтох нар ажилласан юм.

Ч.БОЛОР

Монгол хүүхдүүд шинэ амжилтын эзэд боллоо

marsbold — Wed, 14 Dec 2016 14:33:27 +0800

Арабын Нэгдсэн Эмират улсын Дубай хотноо зохион байгуулагдсан "Соробан сампин, цээж тооллын аварга шалгаруулах тэмцээн”-д Монгол хүүхдүүд шинэ амжилт үзүүлээд иржээ. Тэднийг БСШУС-ын сайд Ж.Батсуурь хүлээн авч уулзав. 21 дэх удаагаа зохион байгуулагдсан тус тэмцээнд дэлхийн 30 гаруй орны 4000 гаруй хүүхэд багачууд оюун ухаанаа сорьсон байна.

"Соробан сампин, цээж тооллын аварга шалгаруулах тэмцээн”-д манай улс тав дахь удаагаа оролцсон бөгөөд энэ жил "ТОЯА” академийн 55 суралцагч зургаан ангилалд оролцож, өмнө нь гаргаж байгаагүй шинэ амжилтын эзэд болжээ. Тодруулбал, 6-аас доош насны хүүхдүүдийн дунд зохион байгуулагддагbasicангилалд А.Ангараг аваргалсан бол алтан цомын эзнээр П.Бат-Эрдэнэ, хүрэл цомыг Н.Жавхлан, Д.Сүндари, О.Мөнхжин нар тус тус хүртжээ. ХаринElementary Bангилалд алтан цомыг Ц.Тэмүүлэн, А.Аззаяа, мөнгөн цом Г.Болор, Д.Баясгалан, Х.Ирмүүн, хүрэл цом Э.Содболд,Intermediate Аангилалд алтан цомыг Ж.Жаргалан, хүрэл цомыг Б.Золжаргал, Б.Мөнгөнзул, Э.Түвшинзаяа, Ш.Ивээл, Д.Тэлмэн, Б.Билгүүн нар хүртжээ. Мөн долоогоос дээш насныхны дунд зохион байгуулагддаг Basic ангилалд Б.Номуундарь аваргалж, алтан цомыг Б.Энхсаруул, М.Төгсцогт, М.Наранбаатар, хүрэл цомыг Б.Мөнхдэлгэр нар тус тус хүртжээ.

“Афган Месси”-гийн мөрөөдөл биелж Месситэй уулзав

marsbold — Wed, 14 Dec 2016 14:28:13 +0800

Хөлбөмбөгт үнэнхүү дуртай таван настай Афган жаалын мөрөөдөл биелж, өөрийн бишрэн шүтдэг хөлбөмбөгчин Лионел Месситэй уулзжээ.

Бидний нэрлэдгээр хогны хэмээх тодотголтой цэнхэр уутаар хөлбөмбөгчний өмсгөл хийж өмссөн ядуу тосгоны бяцхан жаалын зураг интернет орчинд тархаж, бүгдийн хайр өхөөрдлийг төрүүлж мөн хувцас муутай балчир жаалыг өрөвдөж байлаа. Түүнийг Муртаза Ахмади гэх бөгөөд Барселона багийн шилдэг тоглогч Лионел Мессигийн "улаан фен”. Үргэлж л хөлбөмбөг, хөлбөмбөгчний өмсгөл гэж шаардах хүүгээ өрөвдсөндөө эцэг нь торон уутаар хувцас хийж мөрөөдлийг нь биелүүлсэн нь "Месси 10” хэмээх өмсгөл байсан юм.

Түүний зураг цахим сүлжээгээр нэг тархаж, Лионел Мессигийн сонорт хүрч, тэрбээр хүүд өөрийн гарын үсэгтэй футболк бэлэглэж байсан ч биечлэн уулзах боломж олдоогүй байсан юм.

Харин шинэ он гарахаас өмнө "бяцхан Месси” жинхэнэ Месситэй уулзсан нь эгээ шинэ жилийн уут дүүрэн бэлэг мэт байсан бизээ.

Барселончууд "2022 оны Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн”-ийг зохион байгуулах Катар улсад хүрэлцэн ирээд байгаа бөгөөд тус улсын Аль Ахли багтай нөхөрсөг тоглолт хийжээ. Тус тоглолтын үеэр Муртаза Ахмади хүүг Месситэй уулзуулжээ.

Анх бяцхан Муртаза хүүг дэлхий нийтээр таньдаг болсон тухай эцэг нь хөршөөсөө сонсож байжээ.

Ядуухан аж амьдралтай учир телевиз байхгүй гэнэ.

Муртаза хүүгийн уутаар хийсэн өмсгөлтэй зургийг Австралид цагаачилсан хамаатных нь хүн цахим сүлжээнд оруулснаар хүүгийн мөрөөдөл биелсэн түүхтэй.

И.МӨНХЦЭНГЭЛ

Эх сурвалж: www.zone.mn

Монгол бичгээ сурцгаая

tonshuul — Tue, 29 Nov 2016 14:35:35 +0800

“Бүтээлч хүүхдүүд 2016” бүтээлийн цомог гарлаа

marsbold — Wed, 23 Nov 2016 09:50:08 +0800

Дорнод аймгийн Засаг дарга бөгөөд Аймгийн Хүүхдийн Төлөө зөвлөлийн дарга М.Бадамсүрэнгийн санаачилгаар 2015 онд эхлүүлсэн Зорилтот жилийн хөтөлбөр, мөн сар бүрийн 1-ний өдөр аймгийн хэмжээнд "Хүүхдээ сонсох өдөр”-ийг зохион байгуулж эхэлснээр хүүхэд нэг бүрийн хөгжлийг дэмжих олон бодит, бүтээлч санаачилгууд ажил хэрэг болсоор байна. Үүний нэг нь багш, хүүхдийн шилдэг бүтээлүүдийг дээжилэн "Бүтээлч хүүхдүүд 2016” бүтээлийн цомог болгон хэвлүүлж, олны хүртээл болголоо. Энэхүү бүтээлийн цомогт аймгийн сургууль, цэцэрлэгийн авьяаслаг хүүхдүүдийн 31 бүтээл, ерөнхий боловсролын сургуулийн яруу найрагч, нийтлэлч сурагчдын шүлэг, эсээ зэрэг 19 бүтээл, уран зураг, сийлбэр, хатгамал, утсан урлалын нийт 60 шилдэг бүтээл багтжээ.

Аймгийн ЗДТГ-ын Олон нийттэй харилцах алба

Дорнод аймгийн 2 охин маань мөнгөн медаль хүртлээ

tonshuul — Mon, 21 Nov 2016 10:39:12 +0800

Дорнод аймгийн 2 охин маань соробан сампингаар Арабын Нэгдсэн Эмират Улсын Дубай хотод болсон 21-р олимпиадын Олон Улсын тэмцээнд хоюулаа мөнгөн медаль хүртлээ.

Соробан сампингийн Олон улсын тэмцээнээс Дорнодын хүүхдүүд амжилт дүүрэн ирлээ

marsbold — Thu, 17 Nov 2016 13:57:36 +0800

Арабын Нэгдсэн Эмират улсын Дубай хотноо Чээж тоолол Соробан сампингийн Олон улсын 21 дэх удаагийн тэмцээн саяхан амжилттай зохиогдсон. Энэ удаагийн тэмцээнд 67 улс орны хүүхдүүд оюун ухаанаараа өрсөлдөж манай улсаас оролцсон багш, сурагчид 29 алт, мөнгөн цом хүртжээ. Тэмцээнд Дорнод аймгаа төлөөлөн оролцсон Ө.Ану, Б.Цолмонсүрэн нар мөнгөн цомын эзэд болж аймаг орон нутгийнхаа нэрийг дэлхийд дуурсгав.Япон улсад анх хөгжиж 500 жилийн үүх түүхтэй энэ сампин нь тоог чээжээр бодох чадварыг хүүхдэд суулгахаас гадна хүний оюун ухааны хөгжилд ихээхэн ач тустай нь нэгэнт нотлогджээ. Манай улсад Соробан сампин харьцангуй хурдацтай хөгжиж салбар нь төв, хөдөөд олноор нээгдэж байгаа тухай Дорнод дахь төвийн захирал Ц.Оюунсүрэн ярьж байсан. Тус аймагт 3 жилийн өмнө салбар нь байгуулагдаж, жил бүр 5-15 насны хүүхдүүдийг хамруулан сургаж байна. Зөвхөн хүүхэд ч биш тавиас дээш насныхан Соробан сампингаар хичээллэвэл ой ухаан муудахаас сэргийлдэг сайн талтай гэнэ.

Е.Төгстөмөр: Зургаан настайдаа Ази тивийн аваргаас гурван алт авсан

marsbold — Wed, 20 Jan 2016 10:19:40 +0800

Ази тивийн үнэмлэхүй аварга, сурагчдындэлхийн аварга, дэлхийн аваргын мөнгөнмедальт, олон улсын шатрын холбооны дэдмастер Е.Төгстөмөртэй

ярилцлаа.

-Манай уншигчдад өөрийгөө танилцуулахгүйюу?

-Намайг Есөнтөмөрийн Төгстөмөр гэдэг, 10 настай. Аав, ээж хоёр маань Австралийн Канберра хотод сурч байхад би төрсөн гэсэн. Монголд байхдаа 33 дугаар дунд сургуульд сурдаг байсан. Одоо Бээжин дэх олон улсын сургуулийн дөрөвдүгээр ангид сурдаг.

-Хэдэн настайгаасаа шатар тоглож сурсан бэ.Хэн зааж өгөв?

-Намайг дөрвөн настай байхад аав анх зааж өгсөн. Шатар тоглож сураад анх 61 дүгээр цэцэрлэгийнхээ тэмцээнд оролцож алтан медаль авч байсан. Манай гэр бүлийнхэн бүгд шатар тоглодог болохоор их сонирхолтой санагдсан. Манай ээж Т.Батцэцэг олон улсын мастер цолтой, гурван дүү нь ч гэсэн бас шатар тоглодог.

-Сурагчдын дэлхийн аварга, дэлхийн аваргынмөнгөн медаль, олон улсын шатрынхолбооны дэд мастер болсон байна. Энэталаараа танилцуулаач?

-Зургаан настайдаа Азийн тивийн аварга шалгаруулах олон улсын тэмцээнээс гурван алт, сурагчдын дэлхийн аваргаас алт, наймтайдаа Турбо хотод болсон өсвөрийн дэлхийн аваргын мөнгөн медаль, олон улсын шатрын холбооны дэд мастер цолыг авсан. Энэ цолыг тив, дэлхийн тэмцээнд нэгт орсон тохиолдолд өгдөг. Мөн улсын аваргаас хоёр алт авсан.

-Өнгөрсөн амралтын өдөр болсон "Нямаагийнхан ба шилдгүүд” шатрын халз тоглолтод насанд хүрсэн 20хүнтэй зэрэг тоглосон. Хэр ядрав, хэцүү байв уу. Өмнө нь ингэж зэрэг тоглож байсан уу?

-Гоё байсан. Эхний 10 хүнийг хожсон хэрнээ сүүлийн 10 хүн дээр жаахан ядраад муу тоглож нэг хүнд нь хожигдсон. Монголд байхдаа Бөхийн өргөө болон бусад газар тоглодог байсан. Мөн Бээжин дэх Монгол оюутнуудын дунд өнгөрсөн оны арваннэгдүгээр сарын 22-нд анх удаа миний нэрэмжит шатрын тэмцээнийг зохион байгуулахад 11 хүнтэй зэрэг тоглож бүгдийг нь хожсон.

-Энэ жил ямар тэмцээнд оролцох вэ?

-Өнөөдөр "Цодгор хүү” шатрын тэмцээнд оролцож байгаа. Дөрөвдүгээр сард болох Азийн аварга, насанд хүрэгчдийн улсын аваргын хагас шигшээ, аравдугаар сарын 18-30-нд Гүржийн Батумид дэлхийн аваргын тэмцээнд оролцохоор бэлтгэлээ хийж байгаа.

-Шатраас гадна юу сонирхдог вэ. Чөлөөт цагаараа юу хийх дуртай вэ?

-Хөлбөмбөг, ihpad тоглох дуртай. Чөлөөт цагаараа гадаа гарч хоёр дүүтэйгээ тоглодог. Манай хоёр дүүгийн том нь таван настай, шатар тоглоод сурчихсан, хоёр тэмцээнд орж хоёулангаас нь мөнгөн медаль авсан. Бага дүү дөрвөн настай, шатар нүүж сурсан. Би хоёр дүүтэйгээ тоглодоггүй. Харин аав л тоглодог. Хоёр дүү маань хоорондоо тоглодог.

-Олон улсын чанартай тэмцээнд ороход дасгалжуулдаг хүн байгаа юу. Хэн гэдэг хүн байдаг вэ?

-Дөрвөн настайдаа Украйны гавьяат дасгалжуулагч Леонид Роговойтой, дараа нь Буриадын Тимур Иванович, Антон Шомоев, Антон Тугарин, өнгөрсөн жилээс ОХУ-ын нэрт дасгалжуулагч Фомыных Александртай ажиллаж байна. Эх орондоо ирээд олон улсын шатрын холбооны мастер Д.Эрхэмбаяртай ганцаарчилсан бэлтгэлээ хийж байгаа.

-Олон улсад болдог тэмцээнд оролцохоор явахад тусалдаг хүмүүс байдаг уу?

-Намайг насанд хүрээгүй болохоор аав маань дагаж явдаг. Бас багш, дасгалжуулагч гээд явдаг болохоор надад тусалж дэмждэг Мандахбаяр захиралтай "Чингис майнинг” компанийн хамт олонд баярлаж явдгаа хэлмээр байна.

Эх сурвалж: "Зууны мэдээ” сонин

Зөвхөн Монголын маань говьд л байдаг нэн ховор амьтан

tonshuul — Sat, 12 Dec 2015 17:38:03 +0800

Мазаалай (Ursus arctos gobiensis) Монголын говь цөлөөр тархсан хүрэн баавгайн дэд зүйл. Монголын улаан номд орсон. Ерөнхий төрх ойн хүрэн баавгайтай адил боловч биеэр бага. Цагаан богд уулын шармаахайн биеийн урт 168 см, сэрвээний өндөр 92 см, жин 90 кг байжээ.Мазаалайн биеийн дундаж жин 90-100 килограмм, биеийн урт нь 150 сантиметр орчим, өндөр нь 80-92 сантиметр. Зуны зүс жигд хүрэн бор, өвөл, хавар хүрэвтэр, бор саарал.

Хүзүү, хөл их биеэсээ бараавтар. Хэнхдэг, хүзүүний угт цагаан цайвар толботой. Хөнгөн шалмаг хөдөлгөөнтэй.Нас бие гүйцсэн эр мазаалайг шармаахай, эмийг нь эвш гэдэг аж. Эвш нь жил өнжин төллөж гол төлөв ихэр аламцаг төрүүлнэ. Шармаахай зунд нь хүрэн бор, өвөл, хаварт бор саарал зүстэй. Түүний хүзүү, хөл нь их биеэсээ бараавтар. Хэнхдэг болон хүзүүнийхээ угт цайвар толботой. Өвлийн 11 дүгээр сараас дараа оны 3 сар хүртэл агуй, хонгил, хулсан ширэнгэ, сухайн төгөл доогуур нүх хэвтэр засч ичнэ. ‪

Есөн сарын нэгэн

munkhbat — Wed, 02 Sep 2015 22:30:28 +0800

Есөн сарын нэгэн

Алтан навч хийслээ дээ
Аяны шувуу буцлаа даа
Есөн сарын нэгэн боллоо
Ерөөсөө бидний баяр даа.
Номхон даагаа уналаа даа
Номтой цүнхээ үүрлээ дээ
Ээждээ үнсүүлээд аавыгаа дагаад
Эрдэм сурахаар явлаа даа.
Сайхан цагаан байшинтай
Гайхам олон хүүхдүүдтэй
Сургуульд ирээд багшаар угтуулж
Сурагч болох сайхан даа.
Мөнгөн хонх жингэнэлээ
Мянган эрдэмд дуудлаа даа
Есөн сарын нэгэн сайхан аа
Эсэн баяраар цалгиллаа.

Шүлэг Ш.Шажинбат
Хөгжим Г.Гончигсумлаа

АНХНЫ 12 ДУГААР АНГИЙГ АЙМГИЙН ХЭМЖЭЭНД 825 СУРАГЧ ТӨГСӨВ

munkhbat — Thu, 11 Jun 2015 15:52:50 +0800

Дорнод аймгийн Ерөнхий боловсролын сургуулийн 9, 12-р ангиуд "Мөнгөн хонхны баяр”-аа өнөөдөр тэмдэглэж байна. Энэ хичээлийн жилд тус аймгийн хэмжээнд улсын 22, хувийн хэвшлийн 3 сургуулийг 2369 хүүхэд төгсөж суурь, бүрэн дунд боловсрол эзэмшив. үүнээс анхны 12-р ангийг 825 сурагч төгсөж бүрэн дунд боловсролын гэрчилгээгээ гардан авлаа.

Чойбалсан хотын Улсын тэргүүний ХАн-Уул Цогцолбор сургуулийн 12-р ангийг өдрөөр 147, эчнээгээр 37 сурагч төгсөж байгаа юм. Төгсөгчид их төлөв математик, нийгмийн тухай мэдлэг, англи хэл, физик зэрэг хичээлээр шалгалт өгөхөөр бүртгүүлжээ. Энэ жил нийт 10 хичээлээр давхардсан тоогоор 2519 шалгуулагч элсэлтийн ерөнхий шалгалтыг өгөх юм байна.

6-н сарын нэгэнд “МАСКРАД ЦЭНГҮҮН”-ТЭЙ

bataa — Fri, 29 May 2015 17:09:46 +0800

Хүүхдийн баярын хөтөлбөр

bataa — Fri, 29 May 2015 17:05:37 +0800

"Олон улсын хүүдхийн хэл соёлын наадам" болж байна

munkhbat — Sat, 18 Apr 2015 15:14:15 +0800

Өнөөдөр Чингис хааны талбайд Турк сургуулийн санаачилгаар 21 орны хүүхдүүдийн "Олон улсын хүүдхийн хэл соёлын наадам" зохион байгуулагдаж байна. Уг наадмыг Монголд үйл ажиллагаагаа явуулдаг 4 сургууль хамтран зохион байгуулж байгаа юм. Энэхүү арга хэмжээ энэ сарын 14-18-ыг дуустал зохион байгуулагдаж өндөрлөж байна.

Уг ажлын гол үр дүн нь интернет орчинд харьцаж байсан хүүхдүүдийг нүүр тулган уулзуулж амьд харилцаа үүсгэж чадаж байгаа нь онцлог юм хэмээн наадмыг зохион байгуулж байгаа албаны хүмүүс онцолж байлаа.

Эх сурвалж: www.bolod.mn

ЧОЙ

6-Р ЦЭЦЭРЛЭГ "УЛСЫН ТЭРГҮҮН"-НИЙ ЦЭЦЭРЛЭГ БОЛОВ

munkhbat — Thu, 23 Oct 2014 16:35:30 +0800

1932 онд анх үүдээ нээж, сургуулийн өмнөх боловсрол олгох үйлсэд өдгөө 82 дахь жилдээ хүчин зүтгэж яваа Д.Отгон эрхлэгчтэй Чойбалсан хотын 6-р цэцэрлэг "Улсын тэргүүний цэцэрлэг" боллоо. Тус цэцэрлэг энэ жил 154 хүүхэд, 20 гаруй багштайгаар үйл ажиллагаагаа явуулж байна* Гаднын багш нарыг урьж ажиллуулан туршлага судлах зэргээр "Чадварлаг багш ажилчид, чанартай сургалт" уриатайгаар ажиллаж байгаа тус цэцэрлэг энэ онд БСШҮЯ-ны сайдын түвшин тогтоох шалгалтад амжилттай дүгнүүлжээ. Аймгийн төвөөсөө зайдуу ч төвийн цэцэрлэгтэй эн тэнцүүхэн тохь тухтай орчныг бүрдүүлж, тэр хавийнхаа бяцхан үрсэд эрдмийн үр тарих ажилдаа шамдаж байгаа энэ хамт олон цэцэрлэгийн шинэ байртай болох хүсэлтээ уламжлаад байна. Учир нь 100 хүүхдийн хүчин чадалтай ч өнөөдөр 150 гаруй хүүхдийг хүлээн авч байгаагаас гадна одоогийн байрлаж буй байр нь аль 1962 оны барилга юм байна.

ДОРНОД