Эх газар дээр гарч ирсэн тайфуны нөлөөгөөр ойрын хоногуудад зүүн аймгуудын нутгаар бороо орж сэрүүхэн байна.

БАРУУН АЙМГУУДЫН НУТГААР:Үүлшинэ. Зарим газраар бороо орно. Дуу цахилгаантай. Салхи баруун өмнөөс баруун хойш эргэж секундэд 6-11 метр, зарим газраар түр зуур  секундэд 18-20 метр хүрч ширүүснэ. Алтай, Хангайн уулархаг нутгаар шөнөдөө 2-7 градус, өдөртөө 13-18 градус, Алтайн өвөр говиор шөнөдөө 14-19 градус, өдөртөө  24-29 градус, бусад нутгаар шөнөдөө 6-11 градус, өдөртөө 17-22 градус дулаан байна.

 ТӨВИЙН АЙМГУУДЫН НУТГААР: Шөнөдөө багавтар үүлтэй, бороо орохгүй. Өдөртөө үүлшиж, нутгийн баруун хэсгээр түр зуурын бороо орно. Дуу цахилгаантай. Салхи нутгийн баруун хэсгээр баруун өмнөөс, бусад хэсгээр зүүн хойноос секундэд 6-11 метр. Хангай, Хөвсгөл, Хэнтэйн уулархаг нутгаар шөнөдөө 2-7 градус, өдөртөө 17-22 градус, бусад нутгаар шөнөдөө 6-11 градус, өдөртөө 20-25 градус дулаан байна.

 ЗҮҮН АЙМГУУДЫН НУТГААР: Үүлэрхэг. Шөнөдөө нутгийн зүүн хэсгээр, өдөртөө ихэнх нутгаар бороо орно. Салхи зүүн хойноос секундэд 5-10 метр, зарим газраар секундэд 12-14 метр хүрч ширүүснэ. Нутгийн зүүн хэсгээр шөнөдөө 3-8 градус, өдөртөө 10-15 градус, бусад хэсгээр шөнөдөө 6-11 градус, өдөртөө 15-20 градус дулаан байна.

 ОТРЫН НУТАГ ХЭРЛЭНБАЯН-УЛААН ОРЧМООР: Солигдмол үүлтэй. Бороо орохгүй. Салхи зүүн өмнөөс секундэд 3-8 метр. Шөнөдөө 3-5 градус, өдөртөө 17-19 градус дулаан байна.

ГОВИЙН АЙМГУУДЫН НУТГААР: Шөнөдөө багавтар үүлтэй, өдөртөө үүлшинэ. Бороо орохгүй. Салхи зүүн хойноос секундэд 7-12 метр. Өмнөговийн нутгаар шөнөдөө 10-15 градус, өдөртөө 23-28 градус, бусад нутгаар шөнөдөө 7-12 градус, өдөртөө 18-23 градус дулаан байна.

 УЛААНБААТАР ХОТ: Багавтар үүлтэй. Бороо орохгүй. Салхи зүүн хойноос секундэд 6-11 метр. Шөнөдөө 8-10 градус, өдөртөө 20-22 градус дулаан байна.

Хуралдааны эхэнд Хурлын дарга Р.Зоригтбаатар аймгийн ИТХ-ын төлөөлөгч Д.Ганцогт, Г.Болдбаатар нарын бүрэн эрхийг дуусгавар болгох шийдвэр гаргаж алхаа цохьсон. Дээрх хоёр төлөөлөгч нь АН-аас аймгийн ИТХ-д орж суусан хэдий хууль бусаар орж ирсэн хэмээн Аймгйин АН-ын дарга Д.Цэрэнчимэг шүүхэд өгсөн. Хуучин Засаг дарга байсан С.Ганбат АН-ын даргын тамгыг ашиглан эдгээр хүмүүсийг ИТХ-д оруулж ирсэн хэмээн нондингоос хойш олон удаагийн шүүхээр явсан. Харин давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэрээр эдгээр төлөөлөгчдийн бүрэн эрхийг түдгэлзүүлэх нь зөв гэсэн шийдвэрийг гаргаж. Тэд дахин дээд шүүхэд хандсан боловч нэхэмжлэхээ татан авсаар давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр хүчин төгөлдөр гэж үзжээ. Ийнхүү аймгийн АН-аас Ганцогт, Болдбаатар нарын бүрэн эрхийг түдгэлжүүлж өгөөч гэсэн саналыг ИТХ-ын даргад 09 сарын 09-нд албан бичиг хүргүүлсэн байна.

Ийнхүү анхны хэрүүл эхэлж хурлын дарга шийдвэрийг биелүүлж хурлын танхимыг чөлөөлөхийг дээрх хоёр төлөөлөгчөөс хүссэн боловч цаад хоёр нь хүлээн зөвшөөрөлгүй нэлээд маргалдсаны эцэст хурлын дарга Р.Зоригтбаатар 11 цаг хүртэл завсарлага зарласан. Завсарлагааны дараа МАН-ын бүлэг хуралдаж завсарлагааны хугацааг 13 цаг хүртэл сунгасан. Энэ хооронд

Аймгийн ИТХ дахь АН-ын төлөөлөгчид болох Г.Болдбаатар, Д.Ганцогт нар ИТХ-ын дарга Р.Зоригтбаатарыг албан тушаалаас нь огцруулах тухай санал бэлтгэсэн гэнэ. Давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэрийг ИТХ-ын дарга хүлээн авахаар болсон нь мөнөөх хоёр эрхмийн гэдэнг хөдөлгөсөн бололтой. Ингээд өөрсдийн асуудлыг бүдэгрүүлэхийн тулд Р.Зоригтбаатарын эсрэг хөзрөө дэлгэснийг нь МАН-ын бүлгийнхэн хүртэл алгаа тосон авч МАНАН болохоо баталж унагалаа. ИТХ-ын дарга Р.Зоригтбаатарыг 2015 оны 8-р сарын 21-ий өдөр ашиг сонирхлын зөрчилтэй тогтоол гаргасан тул хариуцлага тооцох хэрэгтэй гэжээ. Уг тогтоолд ТОУУ ХХК Баянтүмэн сумын нутагт чулуу бутлан ангилах зэрэг уул уурхайн үйл ажиллагаа явуулахыг Ашигт малтмалын газар хянан, дүгнэлт гаргаж ИТХ-ын тэргүүлэгчид дэмжсэнийг хууль бус гэж үзсэн байна. ХАчирхалтай ИТХ-ын даргыг огцруулах саналыг өглөөхөн нь эрхийг нь түдгэлзүүлсэн төлөөлөгч Г.Болдбаатар оруулж ирсэн.

Намынхаа даргын дохиогоор шахуу байж чаддаг МАН- намын төлөөлөгчид Р.Зоригтбаатарыг огцруулах саналыг барихад гуяа алгадах шахам хүлээн авч намын нөхрөө, өөрсдийн хурлын даргаа аваад хаячихлаа. Ийнхүү Дорнод аймагт эрх мэдэлтэй, мөнгөтэй хүмүүсийн эрх ашгийн нэгдэл ИТХ хэмээх газар бугшсан нь илэрхий харагдлаа.

Хурлын даргын суудлыг хэн өгөхөө МАН намын бүлэг хэлэлцээд Чойбалсан хотын захирэгч П.Мөнхтөрийн нэрийг дэвшүүлж төлөөлөгчид дэмжсэнээр хотын дарга П.Мөнхтөр аймгийн ИТХ-ын даргаар томилогдлоо.

Ийнхүү аймаг орон нутгийн эрх ашгийг гэхээсээ илүүтэйгээр сандал ширээ, эрх мэдлийн хойноос улайрсан АН, МАН хэмээх бүлэглэлийн "айл гэрдэх” тоглоом хэрхэн үргэлжлэх нь тодорхой. Энэ өвөл, хавар улс төрийн эцэсгүй тоглоомд Дорнод аймаг нэрвэгдэх бололтой.

www.dnews.mn

Д.Цогтбаатар "Тэртээ 1965 онд Дорнод аймгийн Булган сумын харъяат, төр нийгмийн зүтгэлтэн, миний аав Алтангэрэлийн Дашнамжил, 37 настайдаа МАХН-ын Төв хороонд ажиллаж байхдаа улс орны нийгэм эдийн засгийн байдлыг хэдэн нөхдийн хамт хурцаар шүүмжилснийхээ төлөө улс төрийн хилс хэрэгт хэлмэгдэж, гүтгэгдэн оюун санааны болон эдийн засгийн хохирол амсч, гэр бүлээрээ 25 жил хугацаагүй цөлөгдөж, нэг сумын нутгаас гарах эрхгүй, төрсөн нутагтаа ажиллаж, амьдрах эрхгүйгээр доромжлогдсон билээ.

1965 оны 1 дүгээр сарын тэсгим хүйтэнд тухайн үеийн төр засаг, бидний гэр бүлийг доромжилж, ээжийг маань ажлаас халж, өлгийтэй нялх, 1-9 насны 3 хүүхдийн хамт 40 мянгатын орон байрнаас хөөж, гудамжинд эд хогшлыг цагийн торгуультай зөөж, гарган ЗИС-5 машинд ачиж, хятад жолоочтой, НАХЯ-ны ажилтангаар харгалзуулж, Өмнөговь аймгийн Гурван тэс сумын Давсны артельд хүргэсэн түүхтэй.

Би Улаанбаатар хотын Төмөр Замын 2 дугаар орос дунд сургуулиас хөөгдөж, улмаар 1 дүгээр ангийн боловсрол эзэмшээгүй, одоо ч 1 дүгээр ангийн дүн байхгүй, сурлагын хүснэгтэд тэмдэглэгдээгүй бөгөөд гэрээр ээжээрээ хичээл заалгаж, 1 дүгээр ангийн боловсрол эзэмшсэн. Аав, ээжид маань бага цалинтай ажил хийхийг зөвшөөрч, цөллөгт байгаа сумаасаа гарах эрхгүй байсан. Өмнөговь аймгийн Гурван тэс сумын Давсны артельд нормчингоор ажиллаж, шинийг санаачлах эрхгүй, хүмүүстэй уулзаж, ярилцахыг тагнаж чагнаж байсан юм.

Сүүлчийн цөллөгийн газар болох Сүхбаатар аймгийн Түмэнцогт суманд аавыг мэдээлэгч нарын тусламжтайгаар турших, тагнах үйл ажиллагааг байнга явуулж байжээ. Тэгвэл одоо түүх давтагдаж байна. 50 жилийн дараа хүү намайг 2015 оны 01 дүгээр сарын 20-ны өвлийн тэсгим хүйтэнд үүрэгт ажлаас хууль бусаар халсан ба үүний эхийг Шинэчлэлийн ЗГ-ын тэргүүн Н.Алтанхуяг эхлүүлж, Монгол Улсын сайд, ЗГХЭГ-ын дарга С.Баярцогт үргэлжлүүлэн шийдэж, хууль бус үйл ажиллагаа явуулсан.

Би Ардчилалд хайртай, ардчиллын үнэт зүйлсээс "Эрх чөлөө”-г илүүд үздэг. Ардчиллын үнэт зүйлс шударга ёс, тэгш эрх, хуулиа дээдлэх, шударга зарчмыг хүндэтгэдэг. Иймээс Ардчиллыг хамгаалж, "Засаглалын ялзрал, зарчим алдахаас эхлэнэ” нийтлэлийг намынхаа эсрэг гэх хэсэг хүмүүсийн атгаг санаанаас илүү, үндэсний эрх ашгаа дээдлэж олон түмэнд хүргэсэн. Одоо "Монголын Ардчилал”-д улс төрийн намуудын аль нь илүү суралцаж байна вэ? гэдэгт ард түмэн дүгнэлт өгөх ёстой болж байна.

Иймээс Нэгдүгээрт, "Улс төрийн намын тухай” хууль, "Төрийн албаны тухай" хуулиудын шинэчлэн найруулсан төслийг дэмжиж байна.

Хоёрдугаарт, Монголын ард түмэн Ардчиллын ололт, дутагдлыг туулж, өнгөрүүлээд 25 жил боллоо. Ард түмний хүсэл зоригоор АН-ыгбид өөрсдөө бүтээсэн. Одоо АН-ыг шинэчлэх нийгмийн шаардлага тулгараад байна. Бид Ардчилалд байнга суралцаж байх шаардлагатай. АН-ын удирдлага "Фракцгүй” намтайбайхыг уриалсан. Иймээс уриалгыг дэмжиж "Алтан гадас фракц”-аас гарч байгаагаа шууд илэрхийлж байна” гэсэн бол гуравдугаарт тэрээр фракцаас гарах шалтгаанаа дурдсан юм.

Тэрээр "АН-ын өнөөгийн удирдлагын "Фракцгүй нам” болох шийдвэр, уриалгыг хүлээн авч байна. Монголын улс төрд өрнөж байгаа энэ фракцийн систем нуран унах тавилантай. Учир нь албан тушаалын хэнээрхэлд автаж, сүүлдээ эдийн засгийн бүлэглэл үүсч , хэн нэгнээ үзэн ядалтын тогтолцоо руу орж байна. Фракцуудын систем нь сүүлдээ төрийн тогтвортой байдлыг алдагдуулж, хэн нэгнээсээ өшөө авах хэлбэр лүү гулсан оржээ. Дэлхийн парламентийн фракцийн систем сонгодог утгаараа бол манайд улсад өрнөж байгаагаас өөр юм. Тухайлбал: Ногоон хөгжил, дэлхийн дулаарал, цөмийн зэвсгийн эсрэг, уул уурхай-байгаль экологи зэрэг салбарын бодлогыг бодлогын түвшинд дэвшүүлэн тавьж, эсэргүүцлээ тайван замаар цуглаан, эсэргүүцлийн жагсаалаар илэрхийлэгддэг байна.

Гэтэл”Алтангадас фракц”-ийн хувьд Н.Алтанхуяг гэх хувь хүн гэхээс илүү түүний улс төрийн үйл ажиллагаанд нь дүгнэлт хийж байна. Энэ явдал цаашид хэн нэгэнд маань сургамж болно гэдэгт эргэлзэхгүй байна.

Алтангадас анх байгуулагдахдаа АН-аа хамгаалах гэж байгуулагдсан. Үүргээ биелүүлсэн. М.Энхсайхан, МАСШН-ын "Эрэлийн” Эрдэнэбат нар хоёр талаас 200 хүн бүрдүүлсэн эвсэл байгуулж, өөрсдийн эрхшээлд оруулж, УИХ-д өөрсдийн хүмүүсээр бүрдүүлэх, том фракц бий болгохыг зорьсон. Түний эсрэг Алтангадас фракц зогссон.

Өнөөдрийн миний фракцаас гарч байгаа асуудал нь Алтангадас фракцийн гишүүд, хамт олонтой ямар ч холбоогүй, харин түүнийг удирдаж байгаа Н.Алтанхуягтай холбоотой асуудал. Энэ миний хувь хүний зүгээс гаргаж байгаа шийдвэр тул хамт олноосоо уучлалт хүсч байна.

Алтангадас анх байгуулагдахдаа төрийн 10 бодлогыг дэвшүүлж, долоо хоногийн "Пүрэв” гараг бүр мэдээлэл солилцдог хэлбэрээр үйл ажиллагаагаа явуулж байсан. Олон хүмүүс, гишүүд цуглардаг байлаа. Энэ бүхэн өнөөдөр өөрчлөгдөж нэг хүний дарангуйлалд шилжин орсон. Зарим ойр дотны гишүүд,түүнийг хэт шүтэн биширч, ваакуумд оруулж, хүний зан байдлыг өөрчилж байгааг нэг бус удаа шүүмжилж байсан. Бүх асуудлыг түүнтэй хамааралтай болгосонд хамаг учир байгаа юм.

Одоо нэг гэр бүлийн фракц, дунд шатны нам болсон. Алтангадас фракцад сүүлийн үед улс төрийн үйл ажиллагаанаас урвасан залуучуудаар дүүрч эхэллээ. Сүүлдээ тэд 25 жилийн түүхтэй АН-ын ойн баярын хуралд зориудаар эсэргүүцэл үзүүлэх арга хэмжээг хэрэгжүүллээ. АН-ын ҮЗХ, Их хурлаар аливаа асуудлыг ил тод нээлттэй ярьж болдог нээлттэй нам шүү дээ.Хэн турхирч байгаа нь ойлгомжтой” хэмээсэн юм.

Аймгаа тойрон ажиллаж буй багийнхантай урлаг соёлынхон ч нэгджээ. Тухайлбал МУСТА Лосолын Болдбаатар, МУСТА, ОХУ-ын Буриадын Гавъяат жүжигчин Цагаадайн Мөнхболд, "Эмоци” продакшны залуу жүжигчин Ганболдын Эзэнмөнх, Дорнод аймгийн уугуул, эстрадын залуу дуучин Батдоржийн Энхзаяа нар уулзалтын төгсгөлд уран бүтээлээ танилцуулж буй гэнэ.  Нутгийн зөвлөлийн багийнхан одоо Баян-Уул суманд ажиллаж байна.

Мөн Ой тэмдэглэн өнгөрүүлэх тэмдэглэлт өдрийг тогтоох тухай. /Чойбалсан хотод Ус сувгийн байгууллага үүсэж хөгжсөний 45 жилийн ойг тэмдэглэх/, Ой тэмдэглэн өнгөрүүлэх тэмдэглэлт өдрийг тогтоох тухай. /Онхутын Жамъянгийн 150 жилийн ойг тэмдэглэх/, асуудлуудыг аймгийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын Хуралдаанаар хэлэлцэн шийдвэрлэхээр тогтлоо.

"Иргэний зөвлөл”, "Олон нийтийн цагдаагийн ажилтны дүрэм”, "Цагдаагийн байгууллага иргэний зөвлөл, оршин суугчдад тайлан тавих”, "Олон нийтийн цагдаагийн ажилтны таних тэмдэг, хөдөлмөрийн аюулгүй байдлын тусгай хувцасны загвар хэрэглэх” журмын төслийн талаар аймгийн Цагдаагийн газрын Цагдаагийн газрын Хэв журмын тасгийн дарга, Цагдаагийн дэд хурандаа Ц.Одчулуун танилцууллаа.

Аймгийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын ажлын алба