Он гарсаар улсын хэмжээнд 07 дугаар сарын 28-ны өдрийн байдлаар Улаанбаатар хот, Архангай, Булган, Завхан, Дорнод, Сэлэнгэ, Сүхбаатар, Хэнтий, Хөвсгөл, Төв, Ховд, Баянхонгор, Өвөрхангай, Увс зэрэг 14 аймгийн 69 суманд нийт 119 удаагийн ой, хээрийн түймэр бүртгэгдсэн байна.

Дээрх түймэрт урьдчилсан байдлаар ойн 10158 /га/, хээрийн 215.715 /га/ нийт 225.874 /га/ талбай өртөж, 2 гэр, 4 айлын өвөлжөө, 1 автомашин шатаж нийт 1.6  тэр бум төгрөгийн хохирол учирчээ. Харин өнөөдөр буюу 07 дугаар сарын 28-ны өдрийн байдлаар ой, хээрийн түймэр бүртгэгдээгүй байна.

Аялал, амралт, зугаалыг улирал эхэлж, хөдөө орон нутгийг зорих иргэдийн хөдөлгөөн нэмэгдсэнтэй холбогдуулан ногоон бүсэд зорчихдоо автомашин техникийн бүрэн бүтэн байдалд хяналт тавих,  ил задгай гал түлэхгүй байх, асаасан гал, түүдэг, тамхи, шүдэнзний галыг сайтар унтраах, гал асаагуурыг хээр, хөдөө ил задгай хаяхгүй байх, насанд хүрээгүй хүүхдийг ой, хээрт чүдэнз, асаагууртай явуулахгүй байж ой, хээрийн гал түймэр гарах эрсдэлээс урьдчилан сэргийлэхийг Онцгой байдлын ерөнхий газраас анхааруулж байна.

Монгол түмний шүтээн болсон адуун сүргийнхээ тоо толгойг 1291-д  хүргэсэн Дорнод аймгийн Сэргэлэн сумын хоёрдугаар багын малчин Н.Даваахүү"Адуучин 2015” тэмцээний үеэр хамгийн олон адуутай малчнаар тодорсон юм.

- Адуун сүргийнхээ тоо толгойг өсгөж, мянга давуулсанд танд баяр хүргэе?
- Баярлалаа. Өнгөрсөн жил 1290 толгой адуу тоолуулж, МУ-ын хамгийн олон адуутай хүнээр шалгарсандаа баяртай байна.
- Хэдэн жил адуу маллаж байгаа вэ?
- Манайх 50 гаруй азарга адуутай. Би 1995 онд наймдугаар анги төгсөөд л мал дээр гарч адуугаа өсгөсөн. Ганц адуу гэхгүй таван хошуу малаа адгуулж явна аа.
- 50 азарга адууг хэдэн хүн маллах вэ?
- Хоёроос гурван адуучин л маллана даа. Олон сайхан залуучууд манай адууг адгуулж байсан. Олондоо Гангаа хэмээн алдаршсан Ганхуяг, Г.Ганжигүүр, Э.Нямсүрэн, Б.Мягмарсүрэн, П.Бат-Учрал, Энхболд, Ууганбаяр гэх мэтчилэн залуучууд адууг маань өсгөлцөж өдий зэрэгтэй болголоо.
- Адууныхаа тоо толгойг өсгөхөөс гадна чанаржуулах тал дээр хэрхэн анхаарч байгаа вэ?
- Араб, Англи азарга авсан. Мөн нутгийн сайн сайн угшлаас авлаа.
-Морь уяна биз?
-Энэ олон адуунаас уяж сойхгүй бол  адууны заяа гомдох байлгүй дээ. Уг нь ч манайхан морь мал уядаггүй улс л даа.
-Уяа эвтэй, морь  хурдан байна уу?
- 7 сарын 6,7-ны өдрүүдэд манай сумын наадам болж, азарга, хязаалан айрагдууллаа. 2010 оны аймгийн уяачдын холбооны уралдаанд миний хүрэн азарга айргийн гуравт хурдалсан.
-Адуугаа хаагуур хариулдаг юм бэ?
- Манай нутаг тал хээр болохоор адуу өсөж үржихэд хамгийн тохиромжтой газар. Надаас өөр адуу өсгөж үржүүлж байгаа олон сайхан адуучид бий. Энэ дашрамд Сэргэлэнчүүдэдээ, Монголынхоо нийт ард түмэнд түүхт 94 жилийн ойн баярын мэнд дэвшүүлье.
- Ярилцсанд баярлалаа. Халуун хошуут, бүлээн дэвсгэрт малын буян заяа түшиг.

А.Энхжил
www.Todmagnai.mn

Монгол бөхийн түүхэнд тэмдэглэснээр ах аварга Гэлэгсэнгэ нь даншгийн наадамд гурван удаа, арван засгийн наадамд долоон удаа түрүүлсэн бол дүү аварга Дугар нь даншиг наадамд 9 удаа, арван засгийн наадамд таван удаа түрүүлсэн эгэлгүй хүчтэнгүүд байжээ.

Даншгийн наадамд нэгэн удаа ахынхаа өмнөөс ам аван нэг даваанд хоёр удаа барилдсаар түрүүлж байсан даншгийн аварга Омбойн Дугарын төрсөн нутагт түүний гэрэлт хөшөөг 2009 онд Сэргэлэн сумын засаг даргын санаачлагаар байгуулж байсан бол энэ жил тус сумын үндэсний бөхийн холбооны холбооны санаачлагаар Монгол улсад хамгийн анх удаа хамгийн өндөр хөшөөг сумандаа босголоо.

Хөшөө 4.5 метр өндөр, суурь хэсэгтэйгээ 6.5 метр Дугар аварга дэвж буй дүрслэлтэй хөшөө болжээ. Дорнод аймгийн Сэргэлэн сумын иргэд 2009 онд Гэрэлт хөшөөг нь босгосноос хойш нутгийн залуус аймаг сумандаа амжилттай барилдаж, сүүлийн жилүүдэд аймгийн цолыг алгасгалгүй авч байгаа манай нутагт бөхийн удам сэргэж байна хэмээн бэлэгшээж байлаа. Хөшөөг нутгийн иргэдийн хандив тусламжаар босгосон байна.

Сумын иргэдийн Төлөөлөгчдийн хурлын ээлжит бус хуралдаан хуралдаан 04 дүгээр сарын 28-нд хуралдаж дараах асуудлуудыг хэлэлцэн шийдвэрлэв. Үүнд:

1. Газар зохион байгуулалтын төлөвлөгөөнд тодотгол хийх тухай
2. Байгаль орчны тогтвортой хөгжлийн төлөвлөгөөний тухай
3. Түгээмэл тархацтай байгалийн ашигт малтмалын төлбөрийн хэмжээнд өөрчлөлт оруулах тухай
4. Хог хаягдлын төлбөр хураамжийн хэмжээнд өөрчлөлт оруулах
5. Сум хөгжүүлэх сангийн хөрөнгөөр санхүүжүүлэх төсөл сонгон шалгаруулах орон тооны бус зөвлөлийг шинэчлэх тухай
6. Хяналтын зөвлөлийг бүрэлдэхүүн шинэчлэн батлах тухай
7. Жижиг дунд үйлдвэрийг хөгжүүлэх ажлын байр нэмэгдүүлэх зорилгоор сумын хөгжлийн тэргүүлэх чиглэлийг тодорхойлох тухай

- зээлийн хүүгийн хэмжээ тогтоох

- тухайн санхүүгийн жилд иргэн, аж ахуйн нэгжийн нэг төсөлд олгох зээлийн дээд хэмжээг тогтоох

8. Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил үйлчилгээ худалдан авах үйл ажиллагаанд хяналт тавих чиг үүрэг бүхий зөвлөл /Олон нийтийн хяналтын зөвлөл/ байгуулах тухай

Мөн ИТХ-ын төлөөлөгчдийн бодлогын хороод хуралдаж, бодлогын хороодоос хийх ажлын чиглэлийн талаар хэлэлцсэн байна.

Сэргэлэн сумын ИТХ-ын ажлын алба

Хурлаар зөвлөлийн ажлыг эрчимжүүлэх зорилгоор Аймгийн Цагдаагийн газрын 2014 оны 03 дугаар сарын 31-ний өдрийн 68 тоот мэдэгдлийг танилцуулж,аймгийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн хурлын 74, 75, 76, 88 дугаар тогтоолуудаар баталсан хөтөлбөр, дүрэм, журмуудыг хэрэгжүүлэх, тэдгээрээс иргэдтэй холбогдолтой заалтуудыг сурталчлан таниулах, жилийн ажлын төлөвлөгөөний дагуу тодорхой ажил зохион байгуулах зэрэг асуудлаар зөвлөлийн гишүүдэд үүрэг даалгавар өгч, хийсэн ажлын талаар сар бүрийн эцэст зөвлөлийн нарийн бичгийн даргад өгч нэгтгэн мэдээ тайланг гаргаж байхаар болов.

Мөн "Архидан согтуурах, мал хулгайлах гэмт хэрэгтэй бүх нийтээр тэмцэж, гал түймрийн аюулаас урьдчилан сэргийлье” сэдэвт аймгийн сургалт зөвлөгөөний талаар мэдээлэл өгч, сумын Гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх салбар зөвлөлийн бүрэлдэхүүн шинэчилсэн, мал хулгайлах гэм хэрэгтэй тэмцэх сангийн зөвлөл байгуулсан, олон нийтийн цагдаагийн ажилтан томилсон тухай сумын ИТХ-ын Тэргүүлэгчдийн 05,06,07 тоот тогтоолуудыг танилцууллаа.

Сургалтын дараагаар 03 дугаар сарын 04-ний өдөр төрийн ордонтой танилцах, мөн Улаанбаатар хотын захирагчийн албаны "Хангарьд” ордны үйл ажиллагаатай танилцсан.

Сургалтын зардлын 6.600.000 мянган төгрөгийг тус сумаас аймгийн ИТХ-д төлөөлөгчөөр сонгогдсон Н.Батжаргалаар уламжлуулан аймгийн Засаг даргад санал болгосноор, аймгийн Засаг даргын нөөцийн сангийн зардлаас шийдвэрлэв.

Энэ жил МНУХ-ны 20 жилийн ой болохтой холбогдуулан сумын ИТХТ-ийн нарийн бичгийн дарга Ц.Оюундэлгэр МНУХ-ны "Тэргүүний ажилтан” цол тэмдэг, ИТХ-ын төлөөлөгч П.Бат-Очир, Т.Дамбадугар нар «Соёмбо» медаль, ИТХ-ын төлөөлөгч С.Долгоржав, Р.Сүхбаатар нар «Хүндэт өргөмжлөл»-өөр тус тус шагнагдав.