ХЗДХ-ийн сайд С.Бямбацогт "Эрүүгийн хуулийг батлах үед, батлагдсаны дараа ч энэ хуулийг хүний эрхийг хангахад дэвшил болсон, шоронжуулах, шоронд гэмт хэрэгтэн бэлтгэхээс зайлсхийсэн гэж ярьсан. Судлаад үзэхээр тийм биш байсан. Жишээ нь, одоогийн үйлчилж байгаа 2002 онд батлагдсан Эрүүгийн хуульд бүх гэмт хэрэгт хорих ял ногдуулдаггүй. Үнэн хэрэгтээ нийт гэмт хэргийн гуравны нэг нь огт хорих ялгүй тийм л хууль одоо үйлчилж байгаа. Гэтэл түүнийг сайжруулж байгаа гэж ярьж байгаад баталсан 2015 оны Эрүүгийн хуулийн бүх гэмт хэрэгт хорих ял шийтгэхээр болчихсон байсан. 440 заалт гэмт хэрэг 100 хувь хорих ялтай байсан. Эсрэгээрээ жинхэнээсээ шоронжуулах бодлоготой хууль шинээр баталчихсан. Үүнийг хүний эрхийн тал дээр дэвшил гарсан гэж яагаад ч хэлэх аргагүй. Түүнчлэн практикт уг хуулийг нэг мөр хэрэглэхэд хүндрэл үүсгэх боломжтой, гэмт хэрэг үйлдсэн этгээд ял завших, эсхүл түүний эрх зүйн байдлыг дордуулсан, хууль зүйн техникийн хувьд олон төрлийн хийдэл, зөрчилтэй, утга найруулгын алдаатай заалтууд байсныг залруулж байгаа. Ганцхан жишээ хэлэхэд залилан мэхлэх гэмт хэрэг үйлдсэн хүн хохирлоо барагдуулбал гэмт хэрэгт тооцохгүй, ял шийтгэхгүй гээд хуульчилсан байсан. Энэ нь залилагчид шалгагдаад, шүүхэд хэрэг нь ирэхэд нэгийг залилж нөгөөгийнхөө өрийг дараад л ял шийтгэгдэхгүй яваад байх боломжийг олгосон байсан" гэв. 

Харин Хууль зүйн дэд сайд Б.Энхбаяр "Эрүүгийн хуулийг 2015 онд батлахдаа тусгай ангийн 440 заалт нь бүгд хорих ялтай болчихсон. Анх ярьж байсан үзэл баримтлалаасаа эсрэг хууль батлагдсан. Дотор нь задлаад үзэхээр хорих ял 7 хоногоос эхэлж байгаа юм. Хорих гэдэг бол хамгийн хүнд ял шийтгэл ногдуулж байгаа хэлбэр. Тэгэхээр шоронд сууна гэдэг долоо хоног, долоон сар ч бай ялгаагүй нэр төр, эрхэмсэг оршихуйд их халтай. "Энэ хүн долоохон хоног ял эдэлж байсан юм гэж хэн ч ярьдаггүй. Насаараа л шоронд ял эдэлж байсан гэдэг нэртэй явна. Гэр бүл болох, шинэ ажилд орохоос эхлээд өнөөх ял шийтгэл эдэлж байсан гэдэг нь муу нэр салахгүй. Тиймээс Эрүүгийн хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулахдаа хорих ял шийтгэлээс аль болох түдгэлзэх, анх удаа үйлдсэн, хөнгөн гэмт хэрэгт заавал хорих ял ногдуулж, шорон гянданд хорихоос татгалзая гэж байгаа юм. Үүний оронд 60 гаруй зүйл анги дээр нийтэд тустай ажил хийлгэхээр оруулж өгсөн. Тодруулбал, өдөрт дөрвөөс ихгүй цаг ажил хөдөлмөр эрхлэх заалт бий. Зорчих эрхийг хязгаарлах ял шийтгэлийг хэвээр хадгалж байгаа. Тодорхой төрлийн гэмт хэрэгт хатуу байр суурьтай байх, тэр дундаа авлига, албан тушаалын гэмт хэрэгт ялын бодлогыг чангатгана" гэсэн юм. 

Б.Чимэг

zaluu.com

Аймгийн удирдлагууд хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын салбарын хүрээнд тулгамдаж буй асуудал, бэрхшээлээ хэлж, шийдвэрлэхэд дэмжин ажиллахыг хүсч байсан юм. Тэдний асуултад сайд хариулахдаа "МСҮТ-ийн шинээр томилогдсон захирал нарт саяхан албан бичиг хүргүүлж аймгийн удирдлагуудтай ярилцаж үйл ажиллагаагаа орон нутгийн эдийн засгийн бодлоготой уялдуулаарай гэсэн. Энэ бол гадаадад ажиллах хүч гаргах ажил, хамтарсан сусргалтын програмтай шууд холбогдоно. Жишээ нь, Увс аймаг хүнсний үйлдвэрлэл, чацарганаараа япончууд, солонгосчуудтай харилцан туршлага солилцох байдлаар ажиллах бодлого байгаа. Мах, сүүний аян гэдэг ажил эрчимтэй явж байгаа. Япон улсад миний бие Ерөнхий сайдтай хамт айлчлалын мөрөөр хуурай сүүний технологи бүхий үйлдвэр нь ороод ирсэн. Одоо МҮХАҮТ дээр байршиж байгаа юм уу даа. Надад байгаа мэдээллээр 400 орчим жижиг, дунд оврын хуурай сүүний үйлдвэр бий болох, дагаад 17 мянган ажлын байр нэмэгдэх ТЭЗҮ гарч байгаа. Энэ ажлын хүрээнд Сэргэлэн сайдтай ажлаа нэлээд уялдуулж, хүнс, хөдөө аж ахуйн салбарын хүрээнд үйлдвэржилтийнхээ ерөнхий зураглалыг гаргаач ээ гэж хүссэн. Уул уурхайн салбар ч ялгаагүй.

Дараагийн сэдэв бол жижиг, дунд зээл. Итгэлийн зээл гэдгийг юу гэж хэлэх вэ гэсэн томъёолол байхгүй ч бид ерөнхийд нь нам дор босго тавьдаг, зээлийн нөхцөл нь боломжийн гэсэн л ойлголт байдаг. Үүнийг оновчтой томъёолоход бас та бүхний санал чухал шүү. Үүнээс гадна Нямдаваа даргын газарт 17 тэрбум төгрөг банкинд тэг хувийн хүүтэй байна. Үүнийг 3-4 хувийн хүүтэй аваад орон нутгуудаа дэмжихээр 7-8 хувиас хэтрүүлэхгүй хүү тогтоож зээл олгох банк сонгон шалгаруул гэсэн. Долоо хоногийн дараа шийдэгдчих байх.

Уг нь бид энэ мэтээр авдраа уудалбал юм байна аа. Жишээлэхэд, нэг аймагт тэрбум төгрөгийн асуудал шийдчихлээ гэхэд энийг зөв оновчтой зарцуулбал нэлээд ажил хийх мөнгө. Гагцхүү үр дүн эрэлхийлсэн зөв бодлого л үгүйлэгдээд байна” гэсэн юм.

Төгсгөлд нь, Эрүүл мэндийн даатгалын сангийн талаар мэдээлэл өглөө. Иргэд эрүүл мэндийн даатгалын шимтгэл төлдөг мөртлөө орон нутагтаа ч, нийслэлд ч үйлчилгээгээ бүрэн авч чаддаггүй. Тиймээс ХНХ-ын сайд Эрүүл мэндийн даатгалын сангийн эдийн засгийн бодлогыг өөрчилье гэж Ерөнхий сайдтай ярилцсан байна. Орон нутаг дахь эмнэлгийн асуудлыг шийдэх хөрөнгө оруулалтыг ЭМДС-гаас хийж байх санал гаргасан бөгөөд энэ чиглэлд Эрүүл мэндийн яаманд төсөв байдаггүй гэнэ. Одоогоор 380 орчим тэрбум төгрөг эргэлддэг дээрх сангаас орон нутгийн эмнэлгийн хөгжилд хөрөнгө оруулалт хийх эрх зүйн орчин бүрдүүлэхээр ажиллаж байгаагаа хэллээ. "Аймаг, орон нутаг удирдаж байгаа та бүхний хувьд хамгийн хүндрэлтэй энэ асуудлыг шийдэхийн төлөө ажиллана” гэж хэллээ.

Б.Анир

-Өөрийн тань үүсгэн байгуулсан компаниудаас тань Хөгжлийн банкнаас зээл авсан уу. Хэрэв авсан бол эргэн төлөлт нь ямар байгаа вэ?

-Дээрх компани нь миний үүсгэн байгуулсан компани биш. Миний нэр дээр ямар нэгэн зээл байхгүй. Гэхдээ надтай хамаарал бүхий компани зээл авсан. Энэ нь ямар учиртай вэ гэхээр Дорноговь аймагт сая тонны хүчин чадалтай цементийн үйлдвэр барихад зориулж авсан зээл юм. Надад байгаа мэдээллээр энэ үйлдвэр нь 380 орчим сая ам.долларын хөрөнгө оруулалттай. 380 сая ам.долларын 80 хувийн санхүүжилтийг "МАК” компани өөрсдийн эх үүсвэрээс гаргасан. Үлдсэн 20 хувийг нь Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөлөөс гаргасан зөвлөмжийн дагуу зээлээр авсан. 

Энэ үйлдвэрийн эхний ээлж ирэх оны нэгдүгээр сарын 31-нд ашиглалтад орно. Дөрөвдүгээр сард бүрэн ашиглалтад орохоор бэлтгэл ажлаа базаагдаад явж байгаа. 

-Зээлийн эргэн төлөлтийн тухайд. Хөгжлийн банкнаас зээл авсан газрууд буцаан төлөлтөө хийхгүй байгаа гэдэг шүү дээ? 

-Зээл авах нь бизнесийн зарчмын хувьд байдаг л зүйл. Гагцхүү зээл нэртэй аваад юу ч хийж бүтээгээгүй бол энэ бол залилан. Тиймээс хууль ёсны байгууллагаар шалгагдах нь зүй ёсны хэрэг. Нийт батлагдсан зээлийн дүн нь 80 орчим сая ам.доллар. Тэрийгээ гүйцэд аваагүй. Одоогийн байдлаар 50-60 сая ам.долларын зээлийг 10 орчим хувийн хүүтэй аваад байгаа. Үндсэндээ 300-гаад сая ам.долларын барьцаа хөрөнгөтэй учир ямар нэгэн эрсдэл байхгүй гэж ойлгож болно. 

-Ямар нэгэн ашиг сонирхлыг зөрчил байх вий гэсэн хардлага нийгэмд байгаа?

-Ямарч ашиг сонирхлыг зөрчил байхгүй. Энэ бол олон жилийн өмнө шийдэгдсэн асуудал. Энэ Засгийн газар үүсгэн байгуулагдаад, би Засгийн газрын гишүүн болсны дараах асуудал биш. 2013 онд буюу тэр үеийн Засгийн газрын хуралдаанаар шийдэгдэж байсан. 

-1.3 их наядын зөрчил байгаа гэсэн. Үүнд ямар ямар зөрчил байгаа юм бол? 

-Бодит тайлантай биечлэн танилцаагүй байна. 2012 онд Засаг шилжих үед Хөгжлийн банкийг 500 орчим сая ам.долларын нэмэх бланстай үлдээсэн гэсэн тоо байдаг. Ихэнх хөрөнгө оруулалтууд концессийн гэрээг санхүүжүүлэх үүднээс зам, харилцаанд хөрөнгө оруулалт хийгдсэн.

Концессоор хийгдэж байгаа аливаа төслийн өртөг, зардал ердийнхөөс хэт өндөр байдаг. Засгийн газрын хуралдаанаар өнгөрсөн дөрвөн жилийн хугацаанд дэд бүтэц, боловсрол, эрүүл мэндийн салбарт хийгдсэн концессийн асуудлыг танилцуулсан. Зарим концессийн гэрээг юань болон ам.доллараар хийснээс валютын ханшийн зөрүүнд хоёр их наяд орчим төгрөгийн алдагдал хүлээж байгаа гэсэн мэдээллийг өгсөн.   

Б.Анир
 

Манай улсын үндэсний мөнгөн тэмдэгт төгрөгийн ханш ам.долларын өмнө алгуурхан унаж байсан бол өнгөрсөн долоо хоногт огцом унасан билээ. Нэг ам.доллар 2700 төгрөгтэй тэнцэж ирэхэд Монголбанк зах зээл рүү 74 сая ам.доллар нийлүүлж "гал”-ыг унтраасан. Үүний үр дүнд өнөөдөр ам.долларын ханш 2400 гаруй төгрөгт хүрээд байна. Тэгвэл энэхүү үзэгдэлд эдийн засагчид, улстөрчид өөр өөрийн гаргалгаа тайлбараа дэвшүүлээд эхэллээ. Төв банк долларын ханшийн өсөлт хөөс байсан гэж мэдэгдэв. Эдийн засагч Д.Ангар "Монголбанк хөөсөө хагаллаа, гэхдээ энэ бол түр зуурын шийдэл” гэсэн бол зарим банкны төлөөлөл ам.долларын орлогогүй иргэдэд валют арилжаалахгүй байхаар шийдсэн гэдгээ ч нуулгүй хэллээ.

Харин УИХ-ын гишүүн, Хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын сайд Н.Номтойбаяр өөрийн твиттер хуудсандаа валютын ханшийн өсөлтийг хөөс байсан гэдэг тайлбарт "Хэний, юуны нөлөөллөөр хөөсрөв? Банк/бүлэглэлийн хуйвалдаан биш үү?! Гэмт хэргийн шинжтэй энэ үйлдлийг холбогдох газар нь шалгах хэрэгтэй” хэмээн байр сууриа хатуухан илэрхийлэв. Тэрбээр өнгөрсөн долоо хоногт УИХ-ын байнгын хорооны хуралдаанд хийсэн мэдээллийнхээ үеэр "Арилжааны банкууд үгсэн хуйвалдах зүйл ажиглагддаг” гэж хэлж байсан. Түүний дээрх байр суурь ам.долларын ханшийн өсөлтөд ч ижилхэн гэсэн утгыг илэрхийлж буй бололтой. Ерөнхий сайд асан М.Энхсайхан "Арилжааны банкууд ам.доллараа зарахгүй байгаа нь хиймэл өсөлт/хөөс/-ийг хөөрөгдсөн” гэж хэлснээс үзэхэд Н.Номтойбаяр сайдын жиргээ оргүй үг биш бололтой. Түүнээс гадна дээрх үйлдлийг сошиал ертөнцийнхэн Засгийн газрын үйл ажиллагааг харлуулах гэсэн оролдлого байсан хэмээн тайлбарлах нь ч байна.

Ямартаа ам.долларын ханш огцом өссөн нь эдийн засгийн хувьд туйлын эрсдэл дагуулсан билээ.

Б.Анир

Өнөөдөр УИХ-ын сонгуулийн 14-р тойрогт нэр дэвшигч Х.Болорчулуун орон нутгийн сэтгүүлчдэд мэдээлэл хийж, сүүлийн үед олон нийтийн сүлжээгээр цацагдаж буй гүтгэлэгийн шинжтэй мэдээлэлд няцаалт хийсэн юм. Нэр дэвшигчийн хийсэн мэдэгдлийг сийрүүлэн хүргэж байна.

УИХ-ын сонгуулийн сурталчилгааны энэ үед Маньбазарын Энхтүвшин гэж хүн хэвлэлийн бага хуралд оролцон, намайг эрүүгийн гэмт хэрэгт холбогдсон мэтээр ямар ч үндэслэлгүй, хуурамч мэдээлэл хийж миний нэр хүндэд ноцтойгоор халдаж байна.

Би өнөөдрийг хүртэлх бүх хугацаанд ямар ч эрүүгийн хэрэгт холбогдож байгаагүй бөгөөд цаашид ч ийм асуудалд холбогдохгүй гэдгээ баттай хэлж чадна. Дээрх иргэн намайг ор үндэсгүй гүтгэж байгаа нь өөрөө гэмт хэрэг юм. Тиймээс бид холбогдох хууль хяналтын байгууллагад гомдол гаргаад байна.

"Дорнод гурил” ХХК нь Тариалан эрхлэлтийг дэмжих санд өргүйгээр барахгүй, харин ч бүр 100.0 гаруй сая төгрөгийн авлагатай гэдгийг удаа дараа албан ёсоор мэдэгдэж, прокурорын шийдвэр гарчихаад  байхад зориуд ийм цуурхал тараасаар байна.

Мөн ШУУД МН сайтаар намайг Халх голд төмрийн хүдрийн уурхайтай гэсэн цуурхал тараасныхаа төлөө уучлалт хүссэнийг та бүхэн мэдэж байгаа.

Үүнээс гадна М.Зоригт нэр дэвшигчийн зүгээс манай аймгийн хүн ардын хөгжил дэвшлийг илтэд доош хийн, ор үндэсгүй мэдээлэл цацсаар байна. Тухайлбал:

• Манай нутгийнханд илгээсэн захидалдаа "Дорнод нутагт амьдрал сайнгүй байна”,  Сүхбаатар аймгийнхантай харьцуулахад олон байраар хоцорч явна гэжээ. Тэгвэл МУ-ын Үндэсний статистикийн газрын цахим сайтын хамгийн сүүлд шинэчилсэн мэдээгээр хүний хөгжлийн индексээрээ манай аймаг 5-р  байрт оржээ. Харин хөрш зэргэлдээ Сүхбаатар аймаг эхний 5 байрт ороогүй байсан. Мөн ААН, байгууллагуудын олгож буй сарын дундаж цалин Дорнод аймгийн хувьд байнгын өсөлттэй буюу Сүхбаатар аймагтай харьцуулахад 90 гаруй мянган төгрөгөөр илүү байгааг  Улсын бүртгэл статистикийн газрын албан ёсны мэдээллээс харж болно.

• Мөн "Дорнодын дахин сэргэлт” төлөвлөгөөндөө Дорнодын нийт орлого 667 саяаар буурсан гэж ор үндэсгүй мэдээлэл цацжээ. Гэтэл Дорнод аймгийн төрийн сангийн албан мэдээллээр манай аймгийн төсвийн орлогын гүйцэтгэл 2014 оны байдлаар 12,6 тэрбум төгрөг байсан бол 2015 онд 13,9 тэрбум болж өсчээ. Харьцуулсан дүнгээр, манай аймгийн төсвийн орлогийн гүйцэтгэл 2015 онд өмнөх оноос 1,3 тэрбум төгрөгөөр өссөн байх юм.

Өрсөлдөгч нарын зүгээс дээрх болон бусад олон гүжир гүтгэлэг зохион, захиалгаар янз бүрийн хүмүүсээр цуурхал тараалгаж, иргэдийн итгэл сэтгэлзүйгээр тоглож байгаа нь туйлын харамсалтай байна. Та бүхэн аливаа мэдээллийг албан ёсны баттай эх сурвалжаас авч байгаарай. Би нутгийн иргэдийнхээ уужим саруул ухаанд итгэж байна хэмээн мэдэгдлээ.

Засгийн эрхийг ээлжлэн барьсаар ирсэн хоёр том намынхан энэ удаагийн сонгуульд оффшор данстай гишүүдээ нэр дэвшүүлэхгүй байх талаар яриа гарч байсан. Тухайлбал, өнгөрсөн 7 хоногоос эхлэн Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж, УИХ-ын дарга З.Энхболд нар оффшортонгуудыг нэр дэвшүүлэхгүй байя хэмээн уриалсан ч намынхаа олон фракц бүлэглэлүүд дунд "бяр” дутав бололтой. С.Баярцогт нарын хүмүүсээ дахин өрсөлдүүлэхээр боллоо.

Харин МАН-ын бага хурал зарим нэг оффшортонгуудаа боломж олгосонгүй. Тухайлбал намын гишүүнчлэлээ сэргээгээд удаагүй байгаа УИХ-ын гишүүн Х.Болорчулуун бага хурлын үеэр "Оффшор данстай гишүүдээ дэмжихгүй байхыг” уриалсан байна.

Тэрээр "УИХ-ын хаврын чуулган гэнэт завсарласан нь оффшор данстай холбоотой. Өнөөгийн төрд нүүрэлсэн авлига, хээл хахууль, том хулгай, байгалийн баялгаа үнэгүйдүүлж наймаалцан гэрээ хийсэн зэрэг муу муухай бүхний цаана энэ оффшортонгууд байгаа. Иймээс оффшор данстай хүмүүс нэрээ татах, ийм хүмүүсээ дэмжихгүй байхыг уриалж байна. Улстөрийн ууган нам дотроосоо цэвэршвэл Монголын төр цэвэршинэ” хэмээсэн нь танхимаас дэмжлэг хүлээжээ.

Ингээд 2009 онд Оюутолгойн гэрээг байгуулсан гурван сайдын нэг, оффшор данстай гэгддэг Д.Зоригтыг Чингэлтэй дүүрэгт нэр дэвшүүлэх үеэр танхимаас дахин 2 хүний нэрийг дэвшүүлэн өрсөлдүүлж, улмаар ШӨХТГ-ын дарга асан Т.Аюурсайханыг дэмжин батлаад байна. Т.Аюурсайханы хувьд Дорнод нутгаас гаралтай, МАН-ын шинэ залуу хүчний нэг юм.

УИХ-ын гишүүн Н.Номтойбаяр Ерөнхий сайд Ч.Сайханбилэгийг нэр төрд халдсан үндэслэлээр шүүхэд өгөхөөр болсон гэнэ. Учир нь, гуравдугаар сарын 30-31-нд болсон Монголын эдийн засгийн форумын нээлтэд Ерөнхий сайд үг хэлэхдээ зарим гишүүний нэрийг зарлаж, өрөө төлөхийг шаардсан нь үндэсний аж ахуйн нэгжүүдээ ялгаварласан төдийгүй хувь хүний нэр төрд халдсан үйлдэл боллоо гэж тэрбээр үзсэн байна.

Форумын үеэр Засгийн газрын тэргүүн "Өнөөдрийн байдлаар Засгийн газарт хамаарах 4.9 тэрбум ам.долларын өр байна. Өрийн үлэмж хэсэг нь нэг талаас Монгол Улсынх мэт харагдавч нөгөө талаас Засгийн газарт огт хамаагүй юм. Эдгээр нь УИХ-ын гишүүн Л.Энх-Амгапангийн "ЭМ СИ ЭС”, Н.Номтойбаярын "МАК”, О.Содбилэгийн "НИК”, "Петровис” зэрэг томоохон хувийн компаниудын зээл юм” хэмээн нэрийг нь дурдаад авсан билээ

ЗОЧИН: УИХ-ЫН ГИШҮҮН Х.БОЛОРЧУЛУУН
СУРВАЛЖЛАГЧ: Л.НИНЖСЭМЖИД

УИХ-ын гишүүн Х.Болорчулууныг энэ удаагийн"Ярилцах танхим”-ын зочноор урьж ярилцлаа.

-Ээлжит бус чуулган ганц өдрийн дотор хуралдаж хаалгаа барьсан. Энэхүү хуралдааныг хэрхэн дүгнэж байна вэ. Эрх баригчид өөрт ашигтай ганц асуудлыг хэлэлцэхийн тулд тэрхүү ээлжит бус чуулганыг хуралдуулсан гэдэгтэй та санал нийлэх үү?

-Үндсэн хуулийн 40.4-д Цэцийн гишүүнийг эгүүлэн татах бол энэ талаар гарсан Цэцийн дүгнэлт, анх нэр дэв¬шүүлсэн байгууллагын саналыг үндэслэн шийдвэрлэнэ гэсэн байдаг. Гэтэл Үндсэн хуулийн заалт бүрэн хангагдаагүй. Алдаа оноо аль аль нь байсан ч УИХ өөрөө Үндсэн хуулийн зөрчилтэй шийдвэр гаргаж болохгүй шүү дээ. Ээлжит бус чуулган ганц өдөр хуралдах байсан бол хуралдах шаардлага байхгүй. Тийм ч учраас хугацаанаас нь өмнө Үндсэн хуулийн Цэцийн даргыг огцруулах зорилготой ганц өдрийн хурал боллоо гэсэн ойлголт нийгэмд бий болж.

-Бие даагчид ээлжит бус чуулганд оролцолгүй ирцийг нэлээд сунжруулсан. АН, МАН-ыг хоорондоо учраа олог гэсэн шиг нөхцөл байдлыг хөндлөнгөөс ажиглаад байх шиг байсан. Чухам ямар шалтгаанаар хойш суух болов?

-Гол нь эргүүлэн татах хүн нь хэн байхдаа биш, Үндсэн хуулийн зөрчилтэй байсан учраас бие даагч гишүүд чуулганд орохгүй цааргалж үлдсэн юм.

-Уг нь та бүхэн Үндсэн хуулийн Цэцийг муу ажилласан гэсэн үнэлгээ өгч байсан. Тиймээс Ж.Амарсанааг эргүүлэн татах нь асуудалгүй юм биш үү, уг нь?

-УИХ-ын гишүүн О.Баасан¬хүү С.Баярцогт сайдыг огцруулах асуудлыг өргөн барихад Үндсэн хуулийн Цэц хамгаалж үлдсэнийг бүгд мэдэж байгаа. Хариуд нь ялангуяа Цэцийн дарга "Лексус-570” унах болсон гээд зарчимч бус асуудал байна аа байна. Үнэхээр Цэцийн даргыг огцруулахдаа АН-ын гишүүд бүгд байхад С.Баярцогт гишүүн оролцохгүй, чуулганы танхимаас гараад зугтаж байгаа нь тэр асуудлыг баталж байх шиг.

-Таны дээр хэлсэнчлэн Үндсэн хуулийн Цэцийн гишүүнийг хууль зөрчсөн гэж үзвэл Цэцийн шийдвэр-Дээд шүүхийн санал-УИХ гэсэн дарааллаар асуудлыг авч хэлэлцэх учиртай. Гэтэл энэ дараалал алдагдлаа. Магадгүй УИХ-ын шийдвэр хүчин төгөлдөр бус байж мэдэх бололтой. Энэ асуудал Үндсэн хууль зөрчсөн гэх үндэслэлээр иргэн гомдол гаргасан гэж байсан?

-УИХ болон гишүүд Үндсэн хуулийг чанд мөрдөж сахин хамгаалсан шийдвэрийг ямагт гаргаж байх ёстой. Тийм учраас УИХ шийдвэр тогтоолыг эсэргүүцэж шударга иргэд Үндсэн хуулийн Цэцэд гомдол гаргасан биз.

-Дахин энэ сард ээлжит бус чуулган зарлана гэх мэдээлэл бий. Танд ийм зар ирсэн үү?

-Дахин ээлжит бус чуулган хуралдах чимээ сонсогдож байна. Одоогоор албан ёсоор зар ирээгүй.

-Таныг МАН-д элсэнэ гэсэн яриа бий. Энэ хэр бодитой вэ. Та шийдвэрээ гаргасан уу?

-Намд элсэх эсэх нь хувь хүний асуудал хэдий ч нутгийн зон олон намаар бус хүнээр минь надад итгэл хүлээлгэж сонгосон. Тиймээс энэ гуравдугаар сард тойрогтоо ажиллах үеэр сонгогчдоосоо санал сонсож байж ямар нэг шийдвэр гаргана. Өмнө нь МАН-ын гишүүнээр богино хугацаанд ч гэсэн байсан болохоор хардлага сенсаци төрсөн болов уу. За тэгээд ч манай улс төрийн намууд өөрсдийгөө л бусдаас илүү гэж дөвийлгөөд байхаас бус нэр нь өөр ч, үзэл баримтлалын илэрхий ялгаагүй болчихсон шүү дээ. Нам бол "Манай эрин үеийн нэр төр нандин чанар” гэдэг алдарт үг сэмэрсэн байна.

-Магадгүй тус нам таныг элсүүлэхийн тулд ямар нэг амлалт өгөх болов уу. Энэ талаараа хэлж болох уу?

-Энэ 76 гишүүн дотор хоёрхон нам бус хүн байгаа нь Ц.Даваасүрэн гишүүн бид хоёр. Өөрөөр хэлбэл, гэрлээгүй ганц бие залуус шиг. Тийм учраас манай гэрт ороод ирээч гэж гол намынхан сэтгэлийн үг захиа, мессеж ирүүлсэн. Бид алинд нь ч "За” гэсэн хариу өгөөгүй.

-Бие даагчдын зөвлөлөөс С.Ганбаатар гишүүн гарч, ХҮН-ын дарга болчихлоо. Таны хэлдгээр гэрлээгүй залуус уг нь нийлж, сонгуулиас өмнө нам байгуулах тухай ярьж байсан. Тийм байтал яагаад өөр шийдвэр гаргасан юм бол. Мэдээж та хоёртой хэлэлцэж ярилцсан байх?

-С.Ганбаатар маань ХҮН-ын гишүүн болсон нь тэр хүний сонголт. Бидэнд ХҮН-д орохынхоо өмнө хамт элсэх санал тавьж байсан ч бид хоёр татгалзсан юм. Тус намынхан барууны хөрөнгө оруулалт нэртэй мөлжигчид байгалийн баялаг, ашигт малтмалын шударга бус гэрээ хэлцэл, хуваарилалтын талаар ганц ч үг ган хийдэггүй. Тиймээс бидний үндсэн зарчим, зорилго, үзэл бодлоос өөр чиглэлтэйгээ үгээр бус үйлдлээрээ харуулсан.

-Энэ удаагийн парламент ямар ч дархлаагүй Сон¬гуулийн хууль баталчихсан. Сонгууль болохоос зургаан сарын өмнө тус хуульд гар дүрэх хориотой заалт санаатай юу, санамсаргүй байдлаар алга болчихлоо. Ингэснээр Сонгуулийн хуульд өөрчлөлт оруулж болох цоор¬хой бий болж, хуульд өөрчлөлт оруу¬лахаар төсөл боловсруулж байна. Энэ үйл явцыг хэрхэн дүгнэж байна вэ?

-Энэ эрх баригчид, намууд өөртөө ашигтай л бол жирийн нэг хууль битгий хэл Үндсэн хуулийг хүчирхийлж байна. Тэр дундаа Сонгуулийн хуулийг шинэчлэхдээ намын жагсаалтаар УИХ-ын гишүүн болчихдог Үндсэн хууль зөрчсөн зүйл заалтыг засаагүй нь үүнийг гэрчилнэ. Сонгуулийн хуулийг ухаантай орны парламентууд нэг сонгууль алгасч хэрэглэхээр гаргадаг гэсэн. Манайх бол шууд л хэрэглэх, тэр тусмаа сонгууль болох товоос зургаан сараас дотогш Сонгуулийн хуульд хүрч болохгүй гэсэн бяцхан хаалтыг ч сая үгүй болгочихсон. Сонгуулийн хуулийн ажлын хэсгээс бие даагчдыг хасаж, Сонгуулийн хуулиа боловсруулсан намчингууд даа. Гэхдээ бид чуулганаар хэлэлцэх үед зарчмын зөрүүтэй санал гаргаж бие даагчдыг хамгаалсан зарим хэрэгтэй зүйл заалт оруулж чадсан.

-Ер нь нийслэлийн ман¬датыг нэмэгдүүлэхийг та дэмжих үү?

-Нийслэлийн мандатыг нэмэхийг дэмжихгүй байгаа. Учир нь мандатын тоо зөвхөн хүн амын тооноос хамаарах бус газар нутаг тойрогт ажиллах байдлаас шалгаалж тогтоогддог. Нийслэлийн гишүүд нэмэгдлээ гээд чанарын өөрчлөлт гарахгүй. Харин орон нутгийн онцлог, ажил амьдрал ойлгохгүй, тэнд байгаа ашигт малтмал, байгалийн баялагт хайхрамжгүй хандах гишүүдийн тоог олон болгомооргүй байна.

-УИХ-д суудалгүй улс төрийн намууд бас Сонгуулийн хуулийн хэд хэдэн заалт Үндсэн хуультай зөрчилдөж буй талаар Цэцэд хандсан байгаа?

-Угаасаа сонгуулийн хууль Үндсэн хуулийн зөрчилтэй учраас тэр намууд Цэцэд хандах нь зөв шүү дээ.

-Сонгуультай холбоотой асуух асуулт байна. М.Зоригт сайд Дорнод аймагт нэр дэвшихээ мэдэгдлээ. Үүний шалтгаан нь таньтай холбоотой. Та үүнд ямар тайлбар хийх вэ?

-М.Зоригт сайд Дорнодод дэвшинэ гэдгээ надтай холбон тайлбарлаж байгаа нь алиалан тоглож байгаа болов уу. Эсвэл шалтгаан бус шалтаг байж магад. Би үүнд тайлбар хийхгүй, түүнээс асуу.

Л.НИНЖСЭМЖИД

Улс төрийн тойм сонин

-Н.Номтойбаяр: Би намдаа хандив өгдөг-

Эх сурвалж: www.mminfo.mn

Шинэ зорилт, шинэ бүтээл, шинэ эхлэлийг авчирдаг хоёр оны торгон зааг дээр зогсож буй эрхэм танаа Шинэ оны баярын мэнд дэвшүүлье.

Улиран одож буй 2015 он Дорнодчуудын хувьд амжилт бүтээлээр арвин, тэгш сайхан жил байлаа. Нутгийн зон олон минь айсуй шинэ ондоо эв нэгдлээр жигүүрлэн, өрнүүн амжилт, бүтээлч хөдөлмөрөөр манлайлж, нутгийн хөгжлийг шинэ шатанд гаргана гэдэгт итгэл төгс байна.

Та бүхэн учран золгож буй 2016 ондоо сэтгэлээр баян, итгэлээр дүүрэн, аз жаргал, инээд баяслаар бялхаж байхыг чин сэтгэлээсээ хүсэн ерөөе!

Хүндэтгэсэн:

Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн
Хаянгаагийн Болорчулуун

Өнөөдөр олон улсын хүчирхийллийн эсрэг өдөр. Бас монголын зоригт хөвгүүдийн нэг С.Зориг агсаны хэрцийгээр хөнөөгдсөн өдөр. Монголчуудыг цочирдуулж, Төрийн далбаа бөхийж, гашуудаж байсан өдрөөс хойш 17 жил өнгөрчээ. Түүний зорьж, тэмүүлж, тэмцэж, хүсч байсан ардчилал өдгөө 25 жилийн ойдоо хүрч байгаа ч талаас илүү нь С.Зориггүй өнгөрчээ. Төр, нийгмийн зүтгэлтэн, ардчиллын алтан хараацай С.Зоригийн хөнөөсөн аймшигт хэрэгтнүүдийг монголчууд өнөөг хүртэл хууль хяналтынханаас нэхдэг ч гавьсан зүйлгүй, жил бүр хөшөөний орчимд цуглаж, биесээ харж нүдэндээ нулимс цийлэгнүүлж, хоолой зангируулан ярьсаар цөөнгүй жил өнгөрсөөр байна.

Энэ хугацаанд аллагын талаар маш олон таамаг дэвшүүлж, хэвлэлээр хэчнээн бичигдсэн ч өнөөх л бахь байдгаараа. Хамгийн сүүлд УИХ-ын гишүүн С.Оюун өнгөрсөн гуравдугаар сард төрсөн ах С.Зоригийн алагдсан хэргийг дахин шалгуулах хүсэлтээ ирүүлсэн. Тэрээр "Тусгай хяналтын дэд хорооны гишүүний хувьд би өөрөө энэ хэргийг хяналтдаа авч, дэмжлэг үзүүлээч гэсэн. Тус дэд хороог Г.Батхүү гишүүн удирддаг. Анхааралдаа авсан гэж ойлгож байгаа. Тусгай хяналтын дэд хороо нууцлалын асуудлыг хэлэлцдэг учраас энэ талаарх хүсэлтээ тавьж болно” гэсэн байдаг.

Тусгай хяналтын дэд хороо нь УИХ-ын Аюулгүй байдал, гадаад бодлогын байнгын хороонд харьяалагддаг гэдгийг ч уншигч та сайн мэдэж буй. Тэгэхээр С.Оюун гишүүн чухам яагаад ахынхаа хэргийг дахин шалгуулах хүсэлтээ холбогдох байгууллагад хүргүүлэв ээ гэдэг нь өөрийн эрхгүй сонирхол татаж байгаа юм. Түүнд ямар нэгэн таамаг, сэжүүр байгаа болоод л энэ хэргийг ахин шалгах тухай мэдүүлсэн хэрэг гэж ойлгогдохоос өөр арга алга. Тэгвэл өнгөрсөн жил УИХ-ын гишүүн С.Оюун яг энэ өдөр Гэмт хэрэгтнийг олж илрүүлэх ажил өнөөг хүртэл тодорхойгүй байна.

Танд илүү тодорхой мэдээлэл байгаа юу гэх сэтгүүлчийн асуултанд "Хууль, хяналтын байгууллагуудаас, цагдаа, прокуроруудаас энэ асуултаа асуусан уу. Хэвлэлийнхэн олдож байгаагаар нь, амраар нь надаас асуудаг. Хуу-лийн байгууллагынхнаас огт асуудаггүй, тэд нар ч хариулдаггүй шүү дээ. Надад бол тодорхой мэдээлэл байгаа. Ажлын хэсгээс асуудаг, ямар шатандаа явааг шалгадаг. Гэвч хэвлэлийнхэн асуух ёстой, нөгөө хэд нь заавал хариулах ёстой шүү дээ” хэмээн хариулсан нь түүнийг ямар нэгэн мэдээ мэдэж байгааг дахин батлах шиг.