Дорнод аймгийн Байгаль орчны шинжилгээний лаборатори нь усны чанарын хяналт-шинжилгээний хөтөлбөрийн дагуу 2016 оны  9 дүгээр сард Хэрлэн- 1-4  дүгээр чиглэл, Улз- Баян-Уул, Улз- Эрээнцав,  Халх гол Сүмбэр дээд, доод цэг, Баянхошуу, Буйр нуур- Загасны үйлдвэр  зэрэг хяналт-шинжилгээний 11 цэгээс усны сорьц авч, усны химийн найрлага, чанарын үзүүлэлтүүдийг тодорхойллоо.

Хэрлэн гол, хөтөлбөрийн дагуу Хэрлэн голын хяналт шинжилгээний 1- 4-р чиглэлийн 4  цэгээс сорьц авсан усны химийн найрлага, чанарын үзүүлэлтүүдийг тодорхойллоо. Шинжилгээний дүнгээс үзэхэд голын усны эрдэсжилт 167- 180 мг/л-т хэлбэлзэж, хүчилтөрөгчийн горим хэвийн, усан дахь хялбар исэлдэх органик бодис болон эрдэс азотын агууламж MNS4586-98 усны чанарын стандарт дахь хүлцэх агууламж (цаашид ХА гэх)-аас давсан тохиолдол ажиглагдаагүй бөгөөд голын ус цэвэр байлаа.

Улз гол, хөтөлбөрийн дагуу Улз голын Баян-Уул, Эрээнцав хяналт шинжилгээний 2 цэгээс сорьц авч, усны химийн найрлага, чанарын үзүүлэлтүүдийг тодорхойллоо. Улз голын усны эрдэсжилт 333- 793 мг/л буюу Эрээнцав хяналт шинжилгээний цэгийн орчим нилээд их эрдэсжилттэй байсан ба  гадаргын усны стандарт усан дахь хялбар исэлдэх органик бодис болон эрдэс азотын агууламж ХА-аас давсан тохиолдол ажиглагдаагүй байна.

Халх гол,  Халх гол Сүмбэр дээд, Сүмбэр доод, Баянхошуу, Буйр  хяналт шинжилгээний 4 цэгээс сорьц авсан усны химийн найрлага, чанарын үзүүлэлтүүдийг тодорхойллоо. Голын усны эрдэсжилт 184- 200 мг/л-т хэлбэлзэж, усан дахь хялбар исэлдэх органик бодис болон эрдэс азотын ХА-аас давсан бохирдолгүй, голын ус цэвэр байлаа.

Буйр нуур, Буйр- Загасны үйлдвэр хяналт шинжилгээний цэгээс сорьц авч, усны химийн найрлага, чанарын үзүүлэлтүүдийг тодорхойллоо. Энэ үед нуурын усны эрдэсжилт 219 мг/л ба усанд нитритийн азотын бохирдол илэрч, ХА-аас бага зэрэг давсан байна.     

Дүгнэлт, Дорнод аймгийн гадаргын усны 2016 оны 9 дүгээр сарын хяналт-шинжилгээний дүнгээс үзэхэд Улз голын усны эрдэсжилт 333- 793 мг/л-т байсан ба бусад голын усны эрдэсжилт бага,  167- 220 мг/л-т хэлбэлзэж байлаа. Эдгээр голуудын усан дахь органик бодисын болон эрдэс азотын агууламж MNS4586-98 усны чанарын стандарт дахь хүлцэх агууламжаас давсан бохирдолгүй, голын ус цэвэр байсан ба Буйр- Загасны үйлдвэрийн хяналт шинжилгээний цэгийн орчим нитритийн азотын азотын ХА-аас бага зэрэг давсан бохирдол илэрсэн байна.

2016 оны 9 дүгээр сард хийсэн Дорнод аймгийн гадаргын усны шинжилгээний дүнг бохирдлын гол үзүүлэлтүүдээр MNS4586-98 усны чанарын стандартай харьцуулан 1 дүгээр хүснэгтэд үзүүллээ.  Тайлбар: БХХ5-биохимийн хэрэгцээт хүчилтөрөгч, ПИЧ-Перманганатын исэлдэх чанар, илр-илрээгүй, MNS4586-98 усны чанарын стандарт дахь хүлцэх агууламжаас давсан үзүүлэлтүүдийг тодрүүлав.

1 дүгээр хүснэгт

Усны объект- Хяналт-шинжилгээний цэг	Усны чанарын үзүүлэлт, мг/л
	О2	БХХ5	ПИЧ	NH4	NO2	P
Хэрлэн-1-р чиглэл Чойбалсан хотоос дээш 25 км	7.50	1.5	3.3	0.11	0.002	0.019
Хэрлэн-2-р чиглэл Чойбалсан хотоос 12 км	6.68	2.4	3.6	0.13	0.003	0.014
Хэрлэн-3-р чиглэл Чойбалсан хотоос 10 км	8.48	2.6	4.1	0.12	0.003	0.012
Хэрлэн-4-р чиглэл Чойбалсан хотоос 100км	8.48	2.3	5.9	0.15	0.004	0.030
Улз- Баян-Уул			2.3	0.09	0.001	0.021
Улз-Эрээнцав			4.6	0.14	0.001	0.016
Халх- Сүмбэр дээд			2.1	0.05	0.002	0.042
Халх- Сүмбэр доод			1.6	0.04	илр.	0.030
Халх- Баянхошуу			2.4	0.05	илр.	0.009
Халх- Буйр нуур			1.6	0.05	0.018	0.009
Буйр-Загасны үйлдвэр			5.5	0.08	0.025	0.014
Усны чанарын стандарт MNS4586:98	6.0 багагүй	3.0	10.0	0.50	0.020	0.100

 

---